Helpu ffoaduriaid i ddeall eu hawliau
Dewis Iaith
  • Default
    Reset
  • Afrikaans
    Afrikaans
  • Albanian
    shqip
  • Amharic
    ኣማርኛ
  • Arabic
    عربي
  • Armenian
    Հայերէն
  • Azerbaijani
    آذربايجانجا ديلي
  • Basque
    euskara
  • Bengali
    বাংলা (baɛṅlā)
  • Belarusian
    Беларуская мова
  • Bosnian
    bosanski
  • Bulgarian
    български (bãlgarski)
  • Catalan
    català
  • Cebuano
    Sinugboanon
  • Chichewa
    Chicheŵa
  • Chinese Simplified
    中国简化
  • Chinese Traditional
    中國傳統
  • Corsican
    corsu
  • Croatian
    Hrvatski
  • Czech
    čeština
  • Danish
    dansk
  • Dutch
    Nederlands
  • English
    English
  • Esperanto
    Esperanto
  • Estonian
    eesti keel
  • Filipino
    filipino
  • Finnish
    suomi
  • French
    français
  • Frisian (West)
    Frysk
  • Galician
    Galego
  • Georgian
    ქართული (kʻartʻuli)
  • German
    Deutsch
  • Greek
    ελληνικά
  • Gujarati
    ગુજરાતી
  • Haitian Creole
    Kreyòl ayisyen
  • Hausa
    حَوْس
  • Hawaiian
    ʻōlelo Hawaiʻi
  • Hebrew
    עִבְרִית
  • Hindi
    हिन्दी
  • Hmong
    Hmong
  • Hungarian
    Hungarian magyaChichewar
  • Icelandic
    Íslenska
  • Igbo
    Igbo
  • Indonesian
    Bahasa Indonesia
  • Irish (Gaelic)
    Gaeilge
  • Italian
    italiano
  • Japanese
    日rus本語
  • Javanese
    baṣa Jawa
  • Kannada
    ಕನ್ನಡ
  • Kazakh
    Қазақ тілі
  • Khmer
    ភាសាខ្មែរ
  • Korean
    한국어
  • Kurdish
    Kurmanji
  • Kyrgyz
    قىرعىز
  • Lao
    ພາສາລາວ
  • Latin
    Lingua Latina
  • Latvian
    latviešu valoda
  • Lithuanian
    lietuvių kalba
  • Luxembourgish
    Lëtzebuergesch
  • Macedonian
    македонски
  • Malagasy
    Fiteny Malagasy
  • Malay
    Bahasa melayu
  • Malayalam
    മലയാളം
  • Maltese
    Malti
  • Maori
    te Reo Māori
  • Marathi
    मराठी
  • Mongolian
    Монгол
  • Myanmar (Burmese)
    ဗမာစကား
  • Nepali
    नेपाली
  • Norwegian
    norsk
  • Pashto
    پښتو
  • Persian
    فارسى
  • Polish
    polski
  • Portuguese
    português
  • Punjabi
    ਪੰਜਾਬੀ
  • Romanian
    limba
  • Russian
    Русский язык
  • Samoan
    Gagana Samoa
  • Scots Gaelic
    Gàidhlig
  • Serbian
    српски
  • Sesotho
    seSotho
  • Shona
    chiShona
  • Sindhi
    سنڌي
  • Sinhala
    සිංහල
  • Slovak
    slovenčina
  • Slovenian
    slovenščina
  • Somali
    af Soomaali
  • Spanish
    español
  • Sundanese
    Basa Sunda
  • Swahili
    Kiswahili
  • Swedish
    svenska
  • Tamil
    தமிழ்
  • Tajik
    тоҷики
  • Telugu
    తెలుగు
  • Thai
    ภาษาไทย
  • Turkish
    Türkçe
  • Ukrainian
    Українська
  • Urdu
    اردو
  • Uzbek
    أۇزبېك ﺗﻴﻠی o'zbek tili ўзбек тили
  • Vietnamese
    tiếng việt
  • Yiddish
    ײִדיש
  • Xhosa
    isiXhosa
  • Yoruba
    Yorùbá
  • Zulu
    isiZulu

Covid-19

beth sydd angen i chi ei wybod?

Gallwch gael gafael ar yr holl wybodaeth a chyngor diweddaraf am y coronafeirws yma:

https://covid.reciteme.com/nhs-novel/

Gallwch ledaenu'r feirws hyd yn oed os nad oes gennych unrhyw symptomau. Mae’n bosibl y bydd gan bobl sy'n sâl beswch neu dymheredd uchel.

 Os oes arnoch angen unrhyw driniaeth i symptomau coronafeirws, ni fydd yn rhaid i chi dalu. Nid oes angen i chi boeni, ni fydd eich gwybodaeth yn cael ei rhannu â Llywodraeth y DU.

Cysylltwch â '999' os oes angen sylw meddygol brys arnoch.

Hefyd, mae Iechyd Cyhoeddus Cymru wedi llunio llyfryn cymorth am y coronafeirws. Mae ar gael mewn sawl iaith wahanol:

https://phw.nhs.wales/topics/latest-information-on-novel-coronavirus-covid-19/coronavirus-grid-links/covid-19-help-for-refugees-and-asylum-seekers/ 

Mae 'Doctors of the World ' wedi darparu gwybodaeth mewn llawer o wahanol ieithoedd:

https://www.doctorsoftheworld.org.uk/coronavirus-information/#

 

Accordion
Title
Iechyd Meddwl
Body

Llinell gymorth iechyd meddwl ar gyfer Cymru yw C.A.L.L.. Mae'n gweithredu 7 diwrnod yr wythnos, 365 diwrnod y flwyddyn. Mae'n cynnig gwasanaeth gwrando cyfrinachol a chefnogaeth yn ystod argyfwng y coronafeirws.

 

Os oes arnoch chi angen siarad â rhywun, gallwch ffonio'r rhif ffôn di-dâl isod:

 0800 132 737 neu;

Tecstiwch 'Help ' i 81066

I gael gwybodaeth am unrhyw gymorth arall sydd ar gael, ewch i'r wefan hon:

http://www.callhelpline.org.uk/

 

Mae 'Doctors of the World ' wedi darparu gwybodaeth mewn llawer o wahanol ieithoedd:

https://www.doctorsoftheworld.org.uk/wellbeing-guidance/#

Title
Tai
Body

Yn ystod argyfwng Covid-19, dylai eich awdurdod lleol ddarparu llety ar gyfer ceiswyr lloches a wrthodwyd neu unrhyw un sy'n ddigartref gyda 'Dim hawl i gael arian cyhoeddus'.

 Defnyddiwch y dudalen 'Eich ardal leol' i gael gwybod sut i gysylltu â'ch awdurdod lleol i gofrestru am lety. 

Ni ddylid rhannu eich gwybodaeth â'r Llywodraeth Deyrnas Unedig.

 

Title
Addysg i bob oed
Body

Yn ystod argyfwng Covid-19, mae ysgolion ar gau a gofynnir i blant ddysgu gartref. Os nad oes gennych fynediad at y dechnoleg sydd ei hangen arnoch i wneud hyn, dylai eich awdurdod lleol allu eich helpu. Defnyddiwch y dudalen 'Eich ardal leol' i gael gwybod sut i gysylltu â'ch awdurdod lleol i gael gafael ar y dechnoleg gywir.

Prydau ysgol am ddim

Mae mynediad at brydau ysgol am ddim yn debygol o fod yn wahanol yn ystod argyfwng Covid-19. Bydd pob awdurdod lleol yn penderfynu sut i wneud yn siŵr y gall ceiswyr lloches gael gafael ar arian i fwydo eu plant. Defnyddiwch y dudalen 'Eich ardal leol' i gael gwybod sut i gysylltu â'ch awdurdod er mwyn cael prydau ysgol am ddim.

Dysgu Saesneg

Mae rhai adnoddau yn parhau i fod ar gael i'r rhai sy'n ceisio dysgu Saesneg. Gellir dod o hyd i'r adnoddau hyn yma:

Headway ar-lein www.elt.oup.com . Mae’n rhad ac am ddim ac mae’r cwrs ar lefel mynediad 1 hyd at lefel 2

Cyrsiau ESOL (dechreuwyr) https://www.esolcourses.com/content/topicsmenu/beginners.html

https://en.diglin.eu/

Title
Cyfraith Lloches
Body

Yn ystod argyfwng Covid-19, mae rhai o'r prosesau ceisio lloches wedi newid neu wedi cael eu hatal dros dro. Bydd achos pob unigolyn yn wahanol. Mae'n bwysig nad ydych yn anwybyddu llythyrau swyddogol. Gofynnwch am gyngor cyfreithiol personol gan gynghorydd cyfreithiol.

Title
Swyddi
Body

Yn ystod argyfwng Covid-19, mae Llywodraeth y DU yn gweithredu Cynllun Cadw Swyddi i atal pobl rhag colli eu swyddi.

https://www.gov.uk/guidance/claim-for-wages-through-the-coronavirus-job-retention-scheme.cy

e

Title
Diffyg Fitamin D
Body

Ar hyn o bryd rydym yn cynghori pobl i aros gartref. Ar gyfer y mwyafrif, bydd hyn yn golygu bod y tu mewn am ran helaeth o'r diwrnod, a gallai hyn olygu nad yw pobl yn cael digon o fitamin D o fod allan yn yr heulwen.  

Mae fitamin D yn helpu i gadw esgyrn, dannedd a chyhyrau yn iach. Mae hefyd yn chwarae rhan bwysig yn y system imiwnedd, sy'n helpu ein cyrff i frwydro yn erbyn heintiau.

Mae'r risg o fod â diffyg fitamin D yn uwch ymysg grwpiau penodol, fel menywod beichiog, babanod a phlant ifanc. Gallai hyn fod yn wir am bobl sydd â chroen tywyllach hefyd, gan nad yw eu cyrff yn gallu gwneud cymaint o fitamin D.

Rydym yn argymell yn gryf y dylai pobl yn y grwpiau canlynol gymryd atchwanegiad dyddiol yn cynnwys 10 microgram o fitamin D.

I gael rhagor o wybodaeth ewch i:

https://llyw.cymru/cyngor-fitamin-d-i-bawb-coronafeirws  

 

Title
Pryd i wneud cais am brawf
Body

Gwneud cais am brawf

Cyn gwneud cais am brawf, rhaid bod gennych symptomau. Gallai hyn fod yn beswch cyson newydd. Gallai fod yn dymheredd uchel. Neu mae’n bosibl eich bod wedi colli’ch synnwyr blasu neu arogli neu wedi sylwi ar newid ynddynt.

Os byddwch yn datblygu un o'r symptomau hyn dilynwch y canllawiau hunanynysu

Gallwch wneud cais i chi eich hun neu i unrhyw un yn eich cartref sydd â symptomau. Os nad oes profion ar gael, rhowch gynnig eto yn nes ymlaen gan fod profion yn dod ar gael yn ystod y dydd.

Gallwch ffonio 119 (rhwng 7am ac 11pm).

I gael gafael ar wasanaeth cyfieithu o 119, mae angen ichi ddewis yr opsiynau canlynol unwaith y byddwch wedi deialu: -

Pwyswch 3 i gadarnhau eich bod yn galw o Gymru.

Pwyswch 2 i gadarnhau yr hoffech siarad â siaradwr Saesneg.

Yna byddwch yn clywed neges wedi'i recordio. Mae hon yn esbonio mai dim ond oes oes gennych symptomau y dylech archebu prawf. Ar ôl i’r neges orffen, bydd angen ichi ddewis opsiwn 2.

Unwaith y byddwch wedi’ch cysylltu ag asiant, bydd yn cysylltu â Language Line. Yna cewch sgwrs 3 ffordd gyda'r galwr a'r asiant.

 

Gall pobl sydd â nam ar y clyw neu’r lleferydd ffonio 18001 119. Mae’r gwasanaeth hwn ar gael i’ch helpu wrth archebu prawf ac wrth gael y prawf.

Defnyddiwch y gwasanaeth coronafeirws 111 ar-lein os ydych chi’n teimlo na allwch ymdopi â’ch symptomau gartref. Gellir defnyddio’r gwasanaeth hefyd os yw eich cyflwr yn gwaethygu neu os nad yw’r symtpomau yn gwella ar ôl 7 diwrnod.

Ar gyfer argyfwng meddygol, ffoniwch 999.

Dewisiadau profi

Mae’n bosibl y cewch ddewis sut i gael y prawf. Gallech gael prawf mewn canolfan brofi drwy ffenest y car neu mewn uned brofi symudol. Mae profion yn cael eu cynnal hefyd mewn unedau profi lleol neu yn y cartref os ydych yn weithiwr hanfodol.

Yng Nghymru, mae profion yn cael eu cynnal naill ai drwy gymryd un swab sych o gefn y gwddf, neu drwy gymryd swab o’r gwddf a’r trwyn.

Canlyniadau profion

Wrth archebu eich prawf, byddwch yn cael rhagor o wybodaeth am sut y byddwch yn cael y canlyniad. Dylech gael canlyniad eich prawf o fewn 72 awr.

Ffoniwch 119 os ydych chi’n cael trafferth cael eich canlyniadau. Gall pobl sydd â nam ar y clyw neu’r lleferydd ffonio 18001 119. Mae’r ganolfan gyswllt ar agor o 7am tan 11pm.

 

Ewch i'r wefan isod os oes gennych unrhyw gwestiynau neu os bydd angen cyngor arnoch pan gewch ganlyniad eich prawf. Gwybodaeth Iechyd Cyhoeddus Cymru ar gyfer unigolion sydd wedi cael prawf am haint COVID-19

 

Title
Lawrlwytho'r ap COVID-19
Body

Mae angen inni atal y coronafeirws rhag lledaenu drwy gynnal profion ac olrhain cysylltiadau. Dull o reoli lledaeniad clefydau heintus yw olrhain cysylltiadau. Efallai y bydd rhaid i chi ateb cwestiynau am faterion preifat, ond i ddiogelu iechyd pobl y gwneir hyn.

 

Mae ap COVID-19 y GIG yn rhan bwysig o'n rhaglen Profi Olrhain Diogelu. Bydd yr ap yn rhoi gwybod ichi os ydych wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd â’r coronafeirws.

 

Mae'r ap yn eich galluogi i roi gwybod am eich symptomau, archebu prawf coronafeirws a chofnodi ble y gallech fod wedi cwrdd â phobl eraill.

 

Bydd yr ap yn helpu'r GIG i ddeall a yw'r feirws yn lledaenu yn eich ardal. Gall awdurdodau lleol ymateb wedyn er mwyn ei rwystro rhag lledaenu ymhellach, ac achub bywydau.

 

Mae'r ap yn diogelu eich preifatrwydd wrth wneud hyn. Ni fydd y llywodraeth yn gallu gweld ble rydych chi na beth rydych wedi bod yn ei wneud.

 

Mae'r ap ar gael i'w lawrlwytho o’r Apple app store neu’r Google Play store.

 

Drwy lawrlwytho’r ap a’i ddefnyddio gallwch helpu i gadw’ch teulu a'ch ffrindiau yn ddiogel. Po fwyaf o bobl sy'n defnyddio'r ap, y mwyaf yw ein siawns o leihau lledaeniad y feirws.

 

Sut mae'r ap yn gweithio?

 

Mae'r ap yn defnyddio’r nodwedd cofnodi cysylltiad (‘exposure logging’) ar eich ffôn clyfar i weld a ydych wedi treuluamser yn agos at bobl sydd â’r coronafeirws.

 

Rhaid i’ch Bluetooth fod ymlaen. Ni fydd hyn yn dreth ar y batri gan fod yr ap yn defnyddio Bluetooth ynni isel.

 

Bydd yn defnyddio ardal eich cod post i ddweud wrthych a oes risg yn eich ardal. Pan fyddwch yn lawrlwytho'r ap gofynnir ichi roi gwybod i GIG Cymru beth yw 4 llythyren a rhif cyntaf eich cod post.

Eich preifatrwydd a’ch data personol

 

Ni fydd yr ap yn cadw unrhyw wybodaeth bersonol amdanoch nac yn olrhain eich lleoliad. Mae'r ap yn defnyddio IDs unigryw ar hap i ganfod defnyddwyr eraill yr ap fel y gellir anfon rhybuddion. Mae defnyddio'r IDs hyn ar hap yn golygu bod y rhyngweithio rhyngoch chi a defnyddwyr eraill yr ap yn parhau'n breifat. Mae'r holl gofnodion, fel dyddiad, amser a pha mor agos ydych chi at ddefnyddwyr eraill, yn cael eu storio ar eich ffôn chi yn unig.

Title
Rheolau Coronafeirws’ (ac eithrio Rhagfyr 25)
Body

Beth ydych chi’n ei olygu wrth “Lefel 4”?

Mae Lefel 4 yn golygu’r canlynol:

  • rhaid i bobl aros gartref, ac eithrio at ddibenion cyfyngedig iawn
  • ni chaiff pobl ymweld ag aelwydydd eraill, na chwrdd â phobl eraill nad ydynt yn byw gyda nhw
  • rhaid i nifer o fathau o fusnesau gau

Ar bob lefel, mae gorchuddion wyneb yn parhau i fod yn orfodol mewn lleoliadau cyhoeddus o dan do sydd ar agor (yn amodol ar rai eithriadau ac esemptiadau), gan gynnwys ar drafnidiaeth gyhoeddus ac mewn tacsis, a rhaid i bobl hunanynysu pan fo gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG yn dweud wrthynt am wneud hynny.

Ydy Cymru’n mynd i lefel 4 yn golygu na chaf i weld fy swigen Nadolig mwyach?

Cewch weld eich swigen Nadolig – ond ar Ddydd nadolig yn unig. Ni fydd llety gwyliau’n cael bod ar agor.

Am ragor o fanylion, gweler ein canllawiau ar drefniadau’r Nadolig.

Beth fydd yn digwydd os na fyddaf yn dilyn y canllawiau hyn?

Mae'r rhan fwyaf o'r hyn a nodir yn y canllawiau hyn yn adlewyrchu gofynion yn y Rheoliadau, sydd yn gyfraith ac felly gall yr heddlu neu swyddogion gorfodi awdurdodau lleol eu gorfodi. Fodd bynnag, hyd yn oed os oes hawl i wneud pethau, rydym yn gofyn ichi feddwl am beth sy’n synhwyrol i’w wneud i ddiogelu eich teulu, eich ffrindiau a’ch cymuned yn hytrach na meddwl am yr hyn a ganiateir yn ôl y gyfraith. Diben symud i Lefel 4 yw gwneud popeth o fewn ein gallu i atal lledaeniad y coronafeirws, ac mae pob cyfraniad unigol yn cyfrif tuag at y nod hwnnw.

Os byddwch yn torri’r gyfraith, efallai y gofynnir ichi fynd adref neu byddwch yn cael eich danfon adref. Gallech orfod talu hysbysiad cosb benodedig o £60. Bydd hwn yn codi i £120 am yr ail drosedd ac yn parhau i godi os bydd rhagor o achosion. Am droseddau mwy difrifol, mae cosbau'n dechrau ar £500. Neu gellir cymryd camau troseddol yn eich erbyn. Ar ôl eich cael yn euog bydd rhaid ichi dalu dirwy.

Am ba hyd y bydd y mesurau hyn ar waith?

Bydd y mesurau cenedlaethol yn cael eu hadolygu o leiaf bob tair wythnos.

Aros gartref

Pryd gaf i adael fy nghartref?

Dim ond at ddibenion cyfyngedig iawn y dylech adael eich cartref, sy’n cynnwys:

  • i gael cyflenwadau a gwasanaethau i chi neu’ch aelwyd, er enghraifft bwyd, meddyginiaeth, a phethau hanfodol ar gyfer cynnal a chadw yn yr aelwyd.
  • i wneud ymarfer corff, ar eich pen eich hun neu gydag aelodau o’ch aelwyd neu swigen gefnogaeth. Rydym yn eich annog i wneud hyn yn lleol.
  • i gael gofal plant ac addysg
  • i gael mynediad at wasanaethau meddygol
  • i gael mynediad at wasanaethau cyhoeddus
  • i dalu arian i mewn i fanc neu sefydliad tebyg, neu i godi arian
  • i ddarparu gofal neu gymorth i rywun agored i niwed, gan gynnwys nôl bwyd neu feddyginiaeth iddynt
  • i helpu’r GIG drwy roi gwaed
  • at ddibenion gwaith, neu at ddibenion gwirfoddol neu elusennol, ond dim ond pan nad yw’n ymarferol i wneud hyn o’ch cartref
  • i fynd i fynwent, claddfa neu ardd goffa i dalu teyrnged
  • i fynd i fan addoli
  • i fynd i briodas, partneriaeth sifil neu angladd os ydych yn cael gwahoddiad
  • i fynd i’r llys neu i fodloni rhwymedigaethau cyfreithiol eraill, neu i bleidleisio
  • i ddianc rhag risg o salwch neu anaf, fel ar gyfer dioddefwyr camdriniaeth ddomestig neu bobl sydd mewn perygl o ddioddef camdriniaeth ddomestig
  • i gael gwasanaethau a ddarperir i ddioddefwyr trosedd neu gamdriniaeth ddomestig neu rai sydd mewn perygl uniongyrchol o ddioddef yn sgil y pethau hyn.

Pan fyddwch yn gadael eich cartref, dylech geisio treulio cyn lleied o amser â phosibl y tu allan i’ch cartref, a sicrhau eich bod yn cadw o leiaf 2 fetr oddi wrth unrhyw un nad ydych yn byw gyda nhw, neu nad ydych mewn “swigen gefnogaeth” a ganiateir gyda nhw.

Beth os nad oes gen i gartref, neu os wyf yn byw mewn llety anaddas?

Dylai eich awdurdod lleol eich helpu i ddod o hyd i lety brys addas a’ch cefnogi os nad oes gennych gartref neu os ydych yn byw mewn llety anaddas. Mae ganddynt gyllid i gynorthwyo gyda hyn.

Os oes angen cymorth arnoch, dylech gysylltu â’r tîm opsiynau tai yn eich ardal leol. Bydd eu manylion cyswllt ar wefan eich awdurdod lleol.

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn ariannu Shelter Cymru i ddarparu cyngor a chymorth tai annibynnol. Mae gwybodaeth, cyngor a chymorth pellach ar gael ar wefan Shelter Cymru.

A yw camau gwarchod yn cael eu cyflwyno eto?

Nid oes angen i bobl eithriadol o agored i niwed ddefnyddio mesurau gwarchod caeth yn ystod y cyfnod hwn. Mae’r rheoliadau sydd ar waith yn gweithredu i leihau lledaeniad y feirws a thrwy gadw’n gaeth at y rheolau gall pobl agored i niwed leihau eu risg o ddal yr haint. Gellir lleihau’r risg ymhellach drwy wneud y canlynol:

  • dod i gysylltiad â chyn lleied o bobl â phosibl y tu allan i’r aelwyd ac osgoi pob sefyllfa o dan do neu yn yr awyr agored lle na ellir cadw pellter corfforol o 2m oddi wrth pobl nad ydynt yn byw ar eich aelwyd ac nad ydynt yn rhan o’ch swigen gefnogaeth
  • siopa ar adegau tawelach o’r dydd a mynd unwaith yr wythnos yn hytrach nag unwaith y dydd, os na allwch wneud hyn ar-lein
  • golchi’ch dwylo yn rheolaidd am 20 eiliad gyda sebon a dŵr a defnyddio hylif diheintio dwylo os nad oes cyfleusterau golchi dwylo ar gael
  • gwisgo gorchudd wyneb pan fo angen (oni bai eich bod wedi'ch eithrio neu os oes gennych esgus rhesymol i beidio â gwneud hynny, megis oherwydd anabledd penodol)
  • osgoi cyffwrdd arwynebau y mae eraill wedi’u cyffwrdd

Gweld pobl eraill

Can I meet up with another household?

Ar gyfer y rhan fwyaf o aelwydydd yr ateb fydd na chewch. Ni chewch gwrdd ag unrhyw un nad ydych yn byw gyda nhw, ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig iawn fel rhoi neu dderbyn gofal (gweler yr ateb isod am gyfrifoldebau gofalu).

Os ydych yn oedolyn sy’n byw ar eich pen eich hun neu ar aelwyd ag un oedolyn cyfrifol, cewch ffurfio swigen gefnogaeth gydag un aelwyd arall. Bydd hyn yn eich galluogi i dreulio amser gyda phobl yn yr aelwyd honno fel pe baech yn byw gyda nhw.

Gweler ein canllawiau ar weld pobl mewn cartrefi preifat i gael rhagor o wybodaeth.

A fydd ffrindiau neu deulu o aelwyd arall yn cael dod i’m cartref?

Na, ac eithrio mewn rhai amgylchiadau cyfyngedig iawn – gweler yr ateb uchod.

A oes rheolau gwahanol ynglŷn â phwy y caf i gwrdd â nhw o dan do ac yn yr awyr agored?

Nac oes. O dan gyfyngiadau Lefel 4, rhaid i bobl leihau pob cysylltiad corfforol rhwng aelwydydd i’r eithaf posibl, er mwyn gwneud popeth y gallwn i arafu lledaeniad coronafeirws.

A allaf gwrdd â rhywun os yw un neu'r ddau ohonom wedi cael y brechlyn Coronafeirws?

Na – mae'r rheolau yr un fath ar gyfer pobl sydd wedi cael y brechlyn ag ar gyfer pawb arall. Er bod brechlynnau'n atal y rhan fwyaf o bobl rhag dioddef symptomau coronafeirws, nid ydynt yn amddiffyn pawb, ac efallai y bydd pobl sydd wedi cael y brechlyn yn dal i gario'r feirws a'i drosglwyddo i eraill.

A allaf gwrdd â rhywun os ydw i newydd gael prawf ac nad oedd gen i coronafeirws?

Na – mae'r rheolau yr un fath i chi ag i bawb arall. Hyd yn oed os nad oes gennych coronafeirws ar hyn o bryd, rydych yn parhau i fod mewn perygl o'i ddal oddi wrth bobl eraill ac yna ei drosglwyddo i eraill.

A gaf i ffurfio aelwyd estynedig?

Na chewch, ni chewch ffurfio aelwyd estynedig ar Lefel Rhybudd 4. Yr unig eithriad i hyn yw os ydych chi’n oedolyn sy’n byw ar eich pen eich hun neu ar aelwyd ag un oedolyn cyfrifol. Yn yr achosion hyn cewch ffurfio swigen gefnogaeth gydag un aelwyd arall.

I gael rhagor o wybodaeth am yr hyn a olygir wrth ddweud un oedolyn cyfrifol, gweler ein canllawiau ar weld pobl mewn cartrefi preifat.

A yw’r rheolau’n wahanol os wyf i’n byw mewn Tŷ Amlfeddiannaeth (HMO) neu dŷ â chymorth?

Nac ydyn. Os ydych chi’n oedolyn sengl neu’n byw ar aelwyd ag un oedolyn cyfrifol o fewn cartref a rennir (Tŷ Amlfeddiannaeth neu HMO) mae’r un rheolau’n berthnasol; gallwch fod mewn swigen gefnogaeth gydag un aelwyd arall y tu allan i’r cartref a rennir. Mae hyn hefyd yn berthnasol i fyfyrwyr sy’n byw mewn tai amlfeddiannaeth a phobl mewn tai â chymorth lle mae gan bobl denantiaethau unigol. Gweler y canllawiau ar fyw â chymorth i gael rhagor o wybodaeth.

Os ydych chi’n rhannu cyfleusterau fel ystafelloedd ymolchi neu geginau, dylech fod yn ymwybodol o’r risgiau cynyddol a chymryd camau pellach i leihau’r risg – gweler canllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru i gael rhagor o wybodaeth.

Rwy’n rhannu cyfrifoldeb rhieni am blentyn gyda rhywun nad yw’n byw gyda mi – a gaf i eu gweld nhw?

Os yw cyfrifoldeb rhieni’n cael ei rannu, caiff y trefniadau presennol barhau ac fe ganiateir i’r y plentyn symud rhwng y rhieni, ac felly rhwng aelwydydd y rhieni (ac unrhyw swigen gefnogaeth berthnasol).

Nid yw fy mhlentyn yn byw gyda mi ond mae trefniadau rheolaidd ar waith fel y gallwn barhau i gael cysylltiad â’n gilydd – a gaiff y trefniadau hyn barhau?

Cânt – ar gyfer plant nad ydynt yn byw yn yr un cartref â’u rhieni ac sydd â threfniadau yn barod i ymweld a chael cysylltiad yn ddiogel, caiff y trefniadau hyn barhau. Gallai hyn gynnwys plant mewn gofal maeth, cartrefi plant a lleoliadau mabwysiadu. 

Mae gennyf gyfrifoldebau gofalu ar gyfer rhywun nad yw’n byw gyda mi – a gaf i ymweld â nhw?

Rydych yn cael helpu neu roi gofal i rywun sydd ei angen, fel person hŷn, plentyn neu oedolyn agored i niwed, hyd yn oed os nad ydynt yn rhan o’ch aelwyd neu swigen gefnogaeth. Cewch hefyd ymweld â rhywun ar sail dosturiol os oes angen.

Wrth ystyried a oes angen ymweld â rhywun y tu allan i’ch aelwyd neu swigen gefnogaeth chi, yn enwedig o dan do, dylech gofio fod gan bob un ohonom gyfrifoldeb i adnabod y risgiau i ni ein hunain, ein teuluoedd, ein ffrindiau a’n cymuned yn sgil y feirws.

Mae angen i bobl farnu drostynt eu hunain beth sy’n rhesymol, yn unol â’r egwyddor gyffredinol honno. Dylech gadw mewn cof mai diben y cyfyngiadau yw atal lledaeniad y feirws, gan gynnwys i’r bobl yr ydym yn gofalu amdanynt.

Beth ydych chi’n ei olygu wrth ‘sail dosturiol’?

Efallai fod gennych resymau tosturiol dros ymweld â rhywun o dan amgylchiadau eithriadol. Er enghraifft, efallai fod y person hwnnw'n cael trafferth gyda'r cyfyngiadau ar gwrdd ag eraill yn gyffredinol, yn dioddef o salwch corfforol neu feddyliol, wedi cael profedigaeth, neu eich bod yn pryderu am ei les yn gyffredinol.

Caniateir ymweliadau â lleoedd fel llety â chymorth, cartrefi plant, ysbytai neu gartrefi gofal mewn amgylchiadau eithriadol, os yw’r lleoliad perthnasol yn caniatáu hynny. Ym mhob achos, mae’n rhaid i'r darparwr gwasanaeth sicrhau mesurau priodol o ran diogelwch a chadw pellter cymdeithasol cyn caniatáu ymweliadau. Dylech gysylltu â nhw cyn ichi deithio yno.

Rwy’n dibynnu ar fy nheulu estynedig a’m ffrindiau i ddarparu gofal plant pan fyddaf yn y gwaith. A ydynt yn cael gwneud hyn?

Ydynt, ond dim ond pan nad oes dulliau eraill ar gael y dylid defnyddio'r math hwn o ofal plant. Ni ddylid gofalu am blant y tu allan i’w cartref os ydynt yn sâl, ac ni ddylai unrhyw un sy’n sâl ofalu amdanynt.

Rydw i’n byw ar fy mhen fy hun neu'n rydw i’n rhiant sengl, felly mae gen i hawl i greu swigen gefnogaeth – a oes rhaid i hyn fod gydag aelwyd yn fy ardal leol?

Nid oes unrhyw reolau sy'n nodi bod rhaid i'ch swigen gefnogaeth fod gyda rhywun yn ardal eich awdurdod lleol, nac o fewn unrhyw bellter penodol i'ch cartref. Nid oes unrhyw reolau chwaith sy’n rhwystro creu swigod cefnogaeth gydag aelwydydd y tu allan i Gymru, ac rydym yn cydnabod efallai mai dyna fyddai’r dewis cywir ar gyfer pobl sy’n byw yn agos at y ffin, yn enwedig. 

Er hynny, rydym yn argymell bod swigod cefnogaeth yn cael eu ffurfio'n lleol lle bo hynny'n bosibl. Yn benodol, rydym yn gofyn i bobl feddwl yn ofalus iawn am ddewisiadau eraill posibl cyn ffurfio swigod cefnogaeth a fyddai'n golygu teithio helaeth neu deithio i ardaloedd y tu allan i Gymru lle mae’r achosion o’r coronafeirws yn uchel iawn.

Chwaraeon, ymarfer corff a gweithgareddau awyr agored

A gaf i adael fy nghartref i wneud ymarfer corff?

Cewch. Mae ymarfer corff yn bwysig ar gyfer iechyd corfforol ac iechyd meddwl. Cewch adael eich cartref mor aml ag yr hoffech i ymarfer corff cyn belled ag eich bod yn gwneud hynny gan gychwyn o’ch cartref, ac ar eich pen eich hun neu gydag aelodau o’ch aelwyd neu swigen gefnogaeth (a/neu ofalwr).

Pa fath o ymarfer corff a ganiateir?

Nid oes cyfyngiadau cyfreithiol ar hyn, ond yn ymarferol cyfyngir ar hyn gan gyfyngiadau eraill ar Lefel 4 megis cau canolfannau hamdden, campfeydd a phyllau nofio. Gan mai un o ddibenion y cyfyngiadau yw lleihau’r pwysau ar y GIG yng Nghymru, rydym hefyd yn gofyn i bobl osgoi gweithgareddau sy’n golygu cryn dipyn o risg (er enghraifft nofio neu ymarfer corff arall yn y môr, mewn llynnoedd, afonydd neu ddyfrffyrdd eraill).

A oes unrhyw gyfyngiadau ar ba mor bell y caf redeg neu feicio ar gyfer ymarfer corff?

Nid oes unrhyw gyfyngiadau ar y pellter y gallwch ei deithio yn ystod ymarfer corff, er mai gorau oll eich bod yn aros yn agos at eich cartref. Dylai eich ymarfer ddechrau a gorffen o'ch cartref a dylech ymarfer ar eich pen eich hun neu gydag aelod o'ch aelwyd neu swigen gefnogaeth. 

A yw cerdded yn cyfrif fel ymarfer corff?

Ydy. Mae'r holl amser a dreulir yn yr awyr agored yn fuddiol, cyn belled ag y bydd pobl yn osgoi rhyngweithio â phobl nad ydynt yn byw gyda nhw.

A gaf i ymarfer corff drwy fynd i bysgota neu farchogaeth ceffylau?

Nid yw hyn wedi’i wahardd yn benodol. Fodd bynnag, ni ddylech yrru i rywle i wneud ymarfer corff ac nid yw'r angen i gario offer chwaraeon yn cael ei ystyried yn gyfiawnhad ar ei ben ei hun dros yrru o dan yr amgylchiadau hyn. Bydd hyn yn golygu'n ymarferol na all y rhan fwyaf o bobl wneud y pethau hyn am gyfnod byr yn ystod cyfyngiadau Lefel 4.

Mae'n rhaid i chi ymarfer corff ar eich pen eich hun neu gydag aelodau o'ch aelwyd.

A gaf i chwarae tennis neu golff?

Rhaid i glybiau tennis a golff gau yn ystod cyfyngiadau Lefel 4, a chyrsiau golff a chyrtiau tennis hefyd.

Can I go hunting?

No. Leaving your home to exercise should not be used as an excuse to undertake other activity which is not permitted. The purpose of leaving home must be to exercise.

Traditional hunts such as Boxing Day hunts also generally involve large gatherings of people which are also prohibited as they create a significant risk of passing on the virus.

A yw parciau ar agor?

Caniateir i barciau aros ar agor ar gyfer ymarfer corff yn yr awyr agored. Gallwch fynd i barciau gydag aelodau o'ch aelwyd ond rhaid ichi beidio â threfnu i gyfarfod ag aelwydydd eraill.

Ond bydd rhai rhannau o barciau fel cyrtiau chwaraeon, parciau sglefrio, meysydd bowlio a chyrsiau golff (gan gynnwys gweithgareddau fel pytio a golff byr) ar gau.

A yw meysydd chwarae plant ar agor?

Ydyn. Mae chwarae yn yr awyr agored yn cynnig manteision sylweddol i blant ac mae cadw parciau a meysydd chwarae ar agor yn cefnogi iechyd a lles meddyliol a chorfforol y plant. Mae llai o risg o drosglwyddo coronafeirws yn yr awyr agored.

Fodd bynnag, ni ellir dileu’r risg yn llwyr, ac mae rhieni a gwarcheidwaid yn cael eu hannog i sicrhau nad yw meysydd chwarae'n mynd yn rhy brysur, a chymryd cyfrifoldeb dros gadw pellter cymdeithasolYn benodol, rhaid i chi beidio â threfnu i gyfarfod ag aelwydydd eraill mewn meysydd chwarae ac ni ddylech gymdeithasu yno.

Rydym hefyd yn annog golchi dwylo neu ddefnyddio hylif diheintio yn aml, peidio â bwyta nac yfed mewn parciau, glanhau offer gyda’ch cadachau eich hun, a sicrhau bod niferoedd isel o bobl yn y parc ac ar yr offer drwy gymryd eich tro neu ddefnyddio parciau ar adegau llai prysur.

A fydd plant yn cael chwarae y tu allan ar y stryd yn eu cymunedau?  

Byddant, os nad oes ganddynt fan arall lle gallant chwarae yn yr awyr agored, os yw'n ddiogel iddynt wneud hynny ac os cânt eu goruchwylio'n briodol gan oedolion. Mae chwarae yn yr awyr agored yn cynnig manteision sylweddol i blant, ac mae gallu chwarae y tu allan yn cefnogi iechyd a lles meddyliol a chorfforol y plant. Mae llai o risg o drosglwyddo coronafeirws yn yr awyr agored.

Gall plant chwarae y tu allan gydag aelodau o'u haelwyd neu swigen gefnogaeth eu hunain ond ni ddylent drefnu i gyfarfod â phlant o gartrefi eraill. Mae hyn yn berthnasol i rai dan 11 oed yn ogystal â rhai dros 11 oed. Pan fydd plant yn ddigon hen i ddeall y rheolau, dylid eu hannog i'w dilyn ac osgoi cymysgu â phlant eraill y tu allan i'w haelwyd neu swigen gefnogaeth.

Mae hyn hefyd yn berthnasol lle mae plant yn yr un 'swigen neu ddosbarth ysgol’, gan ei bod yn debygol y bydd mwy o reolaeth a threfn wrth iddynt chwarae yn yr ysgol, a llai o debygolrwydd o ddod i gysylltiad anfwriadol â phobl o'r tu allan i'r swigen. 

Gaf i yrru i rywle er mwyn gwneud ymarfer corff?

Dylid gwneud ymarfer corff yn lleol – o’ch cartref neu mor agos â phosibl at y cartref. Yn gyffredinol mae hyn yn golygu na all pobl yrru i leoliad ymhell oddi cartref at y diben hwn. Ni ddylid teithio unrhyw bellter sylweddol, er enghraifft, dim ond er mwyn gwneud ymarfer corff yng nghefn gwlad neu mewn mannau prydferth.

Mae’n bosibl, fodd bynnag, y gallai fod angen i bobl sydd â chyflyrau iechyd neu symudedd penodol deithio o’u cartrefi er mwyn gallu gwneud ymarfer corff. Er enghraifft, efallai na fydd rhai defnyddwyr cadeiriau olwyn yn gallu dechrau gwneud ymarfer corff yn union y tu allan i’w cartrefi am resymau mynediad ymarferol, ac efallai y bydd angen iddynt yrru i leoliad gwastad addas, fel parc, at y diben hwn. O dan yr amgylchiadau hyn dylai’r daith fod i’r lleoliad hygyrch cyfleus agosaf ac ni ddylid gwneud unrhyw siwrneiau hir oni bai bod hynny’n gwbl angenrheidiol.

Nid yw'r angen i gario offer chwaraeon yn cael ei ystyried yn gyfiawnhad ar ei ben ei hun dros yrru o dan yr amgylchiadau hyn.

A gaf i wneud pethau eraill pan fyddaf allan yn ymarfer corff?

Cewch, cyn belled â'u bod hefyd yn cael eu caniatáu, ac nad ydynt yn golygu ymgynnull gyda phobl o aelwydydd eraill y tu allan i’r "swigen" gefnogaeth a ganiateir. Ystyrir bod cyfuno gwneud ymarfer corff gyda mynd â’r ci am dro neu fynd i’r siop i brynu bwyd, er enghraifft, yn rhesymol.

Ni ddylid defnyddio gadael eich cartref i wneud ymarfer corff fel esgus i ymgymryd â gweithgaredd nad yw’n cael ei ganiatáu. Diben gadael y cartref yw i wneud ymarfer corff. Nid yw mynd am dro ac yna cael picnic neu dreulio cyfnod estynedig ar fainc yn y parc, er enghraifft, yn cael ei ystyried yn ymarfer corff ac ni fwriedir iddo fod yn esgus rhesymol.

Hunanynysu

Beth yw dyletswydd i hunanynysu?

Bydd yn ofynnol yn ôl y gyfraith i bobl sydd wedi cael prawf coronafeirws positif, neu sydd wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi profi'n bositif, hunanynysu am 10 diwrnod pan fydd gwasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru yn dweud wrthynt am wneud hynny. Daw’r cyfarwyddyd hwn drwy gyfrwng galwad ffôn, neges destun neu e-bost. Gall peidio â gwneud hynny arwain at hysbysiad cosb benodedig neu erlyniad troseddol.

Rydym yn eich cynghori’n gryf i hunanynysu os cewch gyfarwyddyd gan ap COVID-19 y GIG. Fodd bynnag, nid oes dyletswydd gyfreithiol i wneud hynny oherwydd bod yr amddiffyniadau preifatrwydd ac anhysbysrwydd ar yr ap yn golygu nad yw'n casglu unrhyw fanylion personol.

Rydym yn eich cynghori’n gryf hefyd os oes gennych symptomau COVID-19, waeth pa mor ysgafn, y dylech ddilyn y canllawiau cyffredinol ar hunanynysu a threfnu i gael prawf (er nad yw hyn chwaith yn ddyletswydd gyfreithiol).

Beth yn union y mae hunanynysu yn ei olygu?

Hunanynysu yw pan ydych yn aros adref ac yn cyfyngu ar bob cyswllt diangen ag eraill y tu allan i'ch cartref. Mae hyn yn cynnwys peidio â mynd i weithio y tu allan i’ch cartref. Diben hyn yw sicrhau nad yw pobl sydd wedi cael prawf COVID-19 positif yn ei basio i’w ffrindiau, eu teulu a'u cymuned ehangach, gan gynnwys eu cydweithwyr yn y gwaith.

Rwyf wedi cael prawf coronafeirws positif. Am ba mor hir y bydd angen imi hunanynysu?

Os ydych wedi cael prawf coronafeirws positif ac yn gwybod pa bryd y dechreuodd eich symptomau, mae angen ichi hunanynysu nes y bydd o leiaf 10 o ddiwrnodau wedi pasio ers diwrnod cyntaf eich symptomau.

Ond os ydych wedi cael prawf coronafeirws positif ac na allwch roi gwybod i’r swyddogion olrhain cysylltiadau pa bryd y dechreuodd eich symptomau, neu os nad oes gennych symptomau, rhaid ichi hunanynysu am 10 diwrnod ar ôl cael y prawf. Darllenwch y canllawiau Hunanynysu llawn.

Nid wyf wedi cael prawf coronafeirws positif ond mae’r swyddogion olrhain cysylltiadau wedi dweud wrthyf am hunanynysu. Am ba mor hir y bydd angen imi wneud hyn?

Bydd angen ichi hunanynysu am 10 diwrnod.

Os nad ydych yn byw gyda’r person sydd wedi cael prawf coronafeirws positif, mae’r 10 diwrnod yn dechrau o’r tro diwethaf y cawsoch gysylltiad agos â’r person hwnnw. Dylai swyddogion olrhain cysylltiadau roi gwybod ichi beth oedd y dyddiad hwn.

Os ydych yn byw gyda’r person sydd wedi cael prawf positif, mae’r 10 diwrnod yn dechrau ar y diwrnod pan wnaethant roi gwybod am eu symptomau. Neu, os nad oes ganddynt symptomau, mae’r 10 diwrnod yn dechrau o’r amser y cawsant y prawf.

Rwyf wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu – a oes unrhyw sefyllfaoedd lle gallaf adael fy nghartref o hyd?

Mae rhai eithriadau prin lle cewch adael eich cartref pan ydych yn hunanynysu:

  • i geisio cyngor meddygol brys, neu ar gais gweithiwr meddygol proffesiynol
  • os oes risg o niwed difrifol ichi, fel i osgoi camdriniaeth ddomestig neu drais rhywiol
  • i ddiwallu rhwymedigaeth gyfreithiol neu i gymryd rhan mewn achos llys, os na ellir gwneud hyn o gartref
  • am resymau tosturiol fel mynd i angladd aelod o’r teulu neu ffrind agos
  • i siopa am hanfodion, ond dim ond os nad oes unrhyw un arall a all wneud hyn ac na allwch gael danfoniad bwyd
  • i symud tŷ, os oes rhaid gwneud hyn gan nad yw bellach yn bosibl ichi aros yn eich cartref presennol
  • i gael gwasanaethau milfeddygol, os na all unrhyw un arall gludo’r anifail i gael y gwasanaethau hynny

Fodd bynnag, er bod gennych hawl i adael eich cartref at y dibenion hyn, dylech feddwl yn ofalus a oes dewis arall ar gael yn lle gwneud hyn.

Os oes rhaid ichi adael eich cartref ac nad oes gennych ddewis arall, yn yr holl achosion uchod, rhaid i chi fod i ffwrdd o’ch cartref am cyn lleied â phosibl o amser a dylech gymryd pob cam posibl i osgoi’r risg o ledaenu’r feirws. Mae hyn yn cynnwys cadw’r pellter mwyaf oddi wrth bobl, osgoi defnyddio trafnidiaeth gyhoeddus a gwisgo gorchudd wyneb.

Pa gymorth sydd ar gael i bobl y mae’n rhaid iddynt hunanynysu?

Gall pobl ar incwm isel wneud cais i dderbyn taliad o £500 os ydynt wedi cael prawf coronafeirws positif neu os yw swyddogion Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru wedi gofyn iddynt hunanynysu gan eu bod wedi dod i gysylltiad agos gyda rhywun sydd wedi cael prawf coronafeirws positif neu os yw eu plentyn yn gorfod hunanynysu.

Mae’r taliad ar gael i bobl ar incwm isel nad ydynt yn gallu gweithio gartref ac a fyddai’n colli incwm o ganlyniad i hunanynysu. I fod yn gymwys, mae’n rhaid i bobl fod yn hunanynysu ac yn derbyn Credyd Cynhwysol neu fudd-dal penodedig arall.

Mae’r cynllun Taliad Hunanynysu bellach yn fyw. Bydd pobl yn gallu gwneud cais am y taliadau ar wefan eu hawdurdod lleol a bydd y taliadau’n cael eu hôl-ddyddio i 23 Hydref. Gweler tudalen y cynllun cymorth hunanynysu i gael gwybod mwy.

Efallai y bydd pobl sy'n hunanynysu hefyd yn gallu cael cymorth gan fudiadau gwirfoddol yn eu hardal os nad oes ganddynt unrhyw ffrindiau neu deulu a all eu helpu i gael bwyd a hanfodion eraill.

Mae fy mhlentyn wedi cael cyfarwyddyd i hunanynysu. A oes dyletswydd arno i hunanynysu?

Bydd plant 16 ac 17 oed fel arfer yn cael cyfarwyddyd uniongyrchol gan wasanaeth Profi Olrhain Diogelu GIG Cymru. Yn yr amgylchiadau hynny bydd y plentyn yn cael ei drin fel oedolyn ac mae’n rhaid iddo hunanynysu yn unol â’r un rheolau.

Gyda phlant iau, rhiant, gwarcheidwad neu oedolyn cyfrifol arall a fydd yn cael gwybod bod angen i blentyn hunanynysu. Yn yr achosion hyn y rhiant, gwarcheidwad neu oedolyn cyfrifol sy'n gyfrifol am sicrhau bod y plentyn yn cydymffurfio â’r gofyniad i hunanynysu. Mewn rhai amgylchiadau, os yw rhiant, gwarcheidwad neu oedolyn cyfrifol yn cael gwybod am blentyn 16 neu 17 oed, bydd angen iddynt gymryd pob cam rhesymol i sicrhau bod y plentyn yn hunanynysu.

Os oes rhaid i blentyn hunanynysu oherwydd ei fod wedi dod i gysylltiad â pherson o’r tu allan i’r cartref sydd wedi cael prawf COVID-19 positif, dim ond y plentyn hwnnw sy’n gorfod cwblhau cyfnod o hunanynysu (nid yr aelwyd gyfan).

A fydd rhaid i'm cyflogwr adael imi hunanynysu?

Yes. Employers should enable any employee who is required to self-isolate to do so. The Self-isolation guidance provides information on the evidence that can be provided to your employer confirming the requirement for you to self-isolate.

Bydd. Dylai cyflogwyr alluogi i unrhyw weithiwr sy’n gorfod hunanynysu wneud hynny. Mae'r canllawiau hunanynysu yn rhoi gwybodaeth am y dystiolaeth y gellir ei darparu i'ch cyflogwr yn cadarnhau'r gofyniad i chi hunanynysu.

A gaf i weithio gartref pan wyf yn hunanynysu?

Os ydych chi’n gallu gweithio gartref, rydym yn annog pobl i barhau i wneud hyn os yw’n bosibl, ac os ydynt yn teimlo’n ddigon da i wneud hynny. Dylai eich cyflogwr eich cefnogi i weithio gartref cymaint â phosibl pan ydych yn hunanynysu. Os na allwch weithio gartref, efallai y byddwch yn gymwys i gael taliad hunanynysu neu dâl salwch statudol oherwydd COVID-19 (ar GOV.UK).

Rwyf wedi cael y brechlyn coronafeirws – a oes angen i mi hunanynysu o hyd?

Oes – mae'r rheolau yr un fath i bobl sydd wedi cael y brechlyn ag i bawb arall. Er bod brechlynnau'n atal y rhan fwyaf o bobl rhag dioddef symptomau coronafeirws, nid ydynt yn amddiffyn pawb, ac efallai y bydd pobl sydd wedi cael y brechlyn yn dal i gario'r feirws a'i drosglwyddo i eraill.

Oes dal angen i mi hunanynysu os ydw i wedi cael prawf ac nad oedd gen i coronafeirws?

Oes – os yw gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru wedi dweud wrthych am hunanynysu, mae’n rhaid ichi wneud hynny am y 10 diwrnod llawn. Os ydych yn dal coronafeirws gan rywun, gall gymryd amser i chi ddatblygu'r feirws, a dyna pam mae hunanynysu yn bwysig.

Oes angen i mi hunanynysu os ydw i wedi cael coronafeirws o'r blaen?

Oes – mae'r rheolau yr un fath i bobl sydd wedi cael coronafeirws o'r blaen ag i bawb arall. Mae'n debyg bod gennych rywfaint o imiwnedd i coronafeirws, ond nid yw'n glir am ba mor hir y bydd yr imiwnedd hwnnw'n para. Felly, efallai eich bod yn dal i gario'r feirws ac mewn perygl o'i drosglwyddo i eraill.

Er ei fod yn brin, mae achosion yn bodoli o bobl yn cael eu hail-heintio â

Gweithio

Beth yw'r rheolau ynghylch gweithio gartref?

Rhaid ichi weithio gartref os yw’n bosibl.

Fodd bynnag, gall pobl nad ydynt yn gallu gweithio gartref, ond sy'n gallu gweithio'n ddiogel yn eu gweithleoedd, wneud hynny, ar yr amod bod eu gweithle yn parhau ar agor.

Ein canllawiau i gyflogwyr yw na ddylai gweithwyr gael eu rhoi o dan bwysau i ddychwelyd i weithle os nad oes angen busnes clir iddynt wneud hynny. Dylai cyflogwyr sy'n ystyried ei gwneud yn ofynnol i'w staff ddychwelyd i weithleoedd asesu'n gyntaf a allai trefniadau amgen ddiwallu'r rhan fwyaf o anghenion y cyflogwr. Dylid trafod hyn â staff neu gynrychiolwyr staff.

Alla i ddim gwneud fy ngwaith gartref – a gaf i fynd i'r gwaith?

Cewch. Caiff galwedigaethau fel adeiladu a gweithgynhyrchu barhau, ar yr amod bod rheolau eraill yn cael eu dilyn, er enghraifft cyflogwyr yn sicrhau bod pob mesur rhesymol yn cael ei gymryd i atal lledaeniad y coronafeirws. Mae llawer o wasanaethau cyhoeddus hefyd yn dibynnu ar ddarpariaeth wyneb yn wyneb, a gall y rhain barhau lle bo angen.

Ni allaf wneud fy ngwaith gartref ond mae gennyf bryderon am fy iechyd a’m diogelwch yn y gwaith. Beth ddylwn i ei wneud?

Os oes gennych chi bryderon nad yw rheolau iechyd a diogelwch yn cael eu dilyn yn y gwaith, dylech drafod hyn gyda’ch cyflogwr i ddechrau. Os na allwch ddod o hyd i ddatrysiad, cysylltwch â’ch undeb llafur neu gofynnwch am gyngor gan Acas.

Os oeddech chi’n gwarchod eich hun yn flaenorol neu os ydych chi’n pryderu bod mwy o berygl ichi ddioddef symptomau difrifol, gallwch lenwi’r asesiad risg gweithlu COVID-19. Dylech drafod y canlyniadau gyda’ch cyflogwr a fydd efallai yn dymuno cymryd camau priodol. Dylech hefyd siarad gyda’ch cynrychiolydd undeb llafur os ydych yn aelod o undeb.

A gaf i wneud gwaith adeiladu, trwsio neu gynnal a chadw yng nghartref rhywun?

Caiff gwaith yng nghartrefi pobl, er enghraifft gan weithwyr, barhau cyn belled â'i fod yn cael ei reoli mewn ffordd ddiogel a bod y gweithiwr ac aelodau'r cartref yn iach ac nad oes ganddynt unrhyw symptomau coronafeirws. Bydd angen cadw pellter corfforol pryd bynnag y gallwch. Fodd bynnag, rydym yn argymell y dylai pobl ystyried gohirio'r gwaith nes y bydd y cyfyngiadau Lefel 4 wedi’u llacio, os yw’n ddiogel gwneud hynny.

Fel busnesau eraill, rhaid i bobl sy'n gweithio yng nghartref rhywun arall gymryd pob cam rhesymol i leihau’r risg o ledaenu’r coronafeirws wrth weithio yng nghartrefi pobl eraill. Gweler y canllawiau ar fesurau rhesymol ac ar weithio yng nghartrefi pobl eraill i gael rhagor o wybodaeth

Argymhellir hefyd na ddylai unrhyw waith gael ei wneud mewn cartref lle mae rhywun yn hunanynysu, heblaw i drwsio nam sy'n peri risg uniongyrchol i ddiogelwch pobl – er enghraifft, gwaith plymio brys neu wneud addasiad i alluogi’r preswylwyr i aros yn eu cartref. Os na ellir osgoi cael gweithwyr i’r tŷ (oherwydd sefyllfa frys neu argyfwng), dylid cymryd pob gofal ychwanegol i gadw’r gweithwyr ac aelodau’r cartref ar wahân yn llwyr. Mewn achosion o’r fath, gall Iechyd Cyhoeddus Cymru roi cyngor i weithwyr ac aelwydydd. Ond ni ddylai unrhyw waith gael ei wneud gan weithiwr sydd â symptomau coronafeirws, waeth pa mor ysgafn ydyn nhw.

Rwyf i wedi dechrau gwaith adeiladu, trwsio neu gynnal a chadw yng nghartref rhywun – a gaf i orffen y gwaith?

Caiff gwaith sydd ar y gweill barhau cyn belled â'i fod yn cael ei reoli mewn ffordd ddiogel a bod y gweithiwr ac aelodau'r cartref yn iach ac nad oes ganddynt unrhyw symptomau coronafeirws. Bydd angen cadw pellter cymdeithasol bob amser. Fodd bynnag, rydym yn argymell y dylai pobl ystyried gohirio'r gwaith, os yw’n ddiogel gwneud hynny.

A gaf i ddarparu cymorth mewn llety brys, llety â chymorth neu yng nghartref rhywun?

Gellir darparu gwasanaethau digartrefedd, gwasanaethau tai a chymorth wyneb yn wyneb, ond dylai darparwyr y cymorth sicrhau bod pob cam rhesymol yn cael ei gymryd i liniaru'r risg y bydd y coronafeirws yn lledaenu. Dylai darparwyr gwasanaethau hefyd ystyried a ellir darparu'r gwasanaeth dros y ffôn neu drwy alwad fideo.

A gaf i wneud gwaith gwirfoddol?

Cewch, er bod yn rhaid i chi wneud hynny o'ch cartref os yw hynny’n rhesymol ymarferol. Os ydych yn chwilio am fwy o gyfleoedd lleol i wirfoddoli, gallwch gysylltu â'ch Cyngor Gwirfoddol Sirol lleol.

Gallwch hefyd fynd allan i ddarparu gofal neu gymorth i berson sy'n agored i niwed, gan gynnwys cymorth brys. Mae hyn yn cynnwys cael bwyd a meddyginiaethau ar eu cyfer. Ond mae'n bwysig nad ydych yn rhoi eich hun na'r person rydych chi'n gofalu amdano mewn perygl.

A oes rhaid i'm busnes gau o dan y cyfyngiadau newydd?

Rydym wedi cyhoeddi rhestr lawn o fusnesau y mae'n rhaid iddynt gau dros dro o dan gyfyngiadau Lefel 4.

Rydym yn cydnabod yr ymdrechion enfawr y mae busnesau wedi'u gwneud i wneud eu safleoedd yn ddiogel. Nid yw'r gofyniad hwn i gau yn adlewyrchiad o'r ymdrechion hynny, a dim ond risg isel neu gymedrol o drosglwyddo’r feirws sydd mewn llawer o safleoedd busnes. Ond ar Lefel 4, mae lleihau unrhyw gyfraniad at ledaenu’r feirws yn bwysig, a dyna pam mae angen i rai busnesau gau dros dro.

Rwy'n rhedeg busnes sy’n gorfod cau o dan gyfyngiadau Lefel 4. A oes unrhyw gymorth ar gael?

Mae Llywodraeth Cymru wedi sicrhau bod £340m arall ar gael drwy'r Gronfa Cadernid Economaidd i gefnogi busnesau y mae'r newidiadau newydd i'r rheoliadau yn effeithio arnynt.

Mae'r cymorth hwn wedi'i rannu'n ddwy gronfa: y Gronfa i Fusnesau dan Gyfyngiadau gwerth £160m a chynllun grant o £180m gan y Gronfa Cadernid Economaidd ar gyfer lletygarwch a thwristiaeth.

Bydd y Gronfa i Fusnesau dan Gyfyngiadau yn galluogi busnesau cymwys yn y sectorau lletygarwch, twristiaeth a hamdden, sy'n talu ardrethi annomestig, i gael grantiau o hyd at £5,000.

Bydd busnesau nad ydynt ar y system ardrethi annomestig yn gallu parhau i wneud cais i awdurdodau lleol am Grant Dewisol y Cyfyngiadau o hyd at £2,000.

Yn ogystal, bydd busnesau lletygarwch, twristiaeth a hamdden yn gallu manteisio ar gynllun grant Cronfa Cadernid Economaidd sy'n benodol i'r sector.

Gallai busnesau bach a chanolig sy'n bodloni'r meini prawf dderbyn hyd at £100k. Yn dibynnu ar amgylchiadau, gall busnesau mwy yng Nghymru dderbyn hyd at uchafswm o £150k.

Mae rhagor o wybodaeth am y cynlluniau, gan gynnwys y meini prawf cymhwysedd, ar gael ar wefan Busnes Cymru.

Gweler ein tudalennau ar gymorth ariannol i fusnesau i gael rhagor o wybodaeth

Rwy'n gweithio i fusnes a fydd yn gorfod cau/y mae'r rheoliadau hyn yn effeithio arno. A fydd cymorth ariannol ar gael i gefnogi fy swydd?

Bydd, dylai busnesau cymwys y mae COVID-19 wedi effeithio arnynt gael mynediad i’r cymorth sydd ar gael gan Lywodraeth y DU drwy'r Cynllun Cadw Swyddi (ar GOV.UK) a fydd nawr yn parhau tan ddiwedd mis Mawrth.

A oes cymorth ar gael i bobl sydd wedi gweld lleihad yn eu hincwm, er enghraifft y bobl ar gontractau dim oriau?

Mae amryw o ddewisiadau cymorth ariannol ar gael os ydych yn cael llai o waith neu ddim gwaith o gwbl oherwydd COVID-19. Gallwch hefyd wneud cais drwy’r Gronfa Cymorth Dewisol a gwneud cais am Gredyd Cynhwysol.

Pa gymorth sydd ar gael i bobl hunangyflogedig a llawrydd?

Self-employed people may be eligible to claim financial support through the Self-Employment Income Support Scheme (ar GOV.UK).

Gall unigolion llawrydd sy'n gweithio yn y sectorau diwylliannol a chreadigol yng Nghymru wneud cais drwy'r Gronfa Adferiad Diwylliannol.  

Mae Llywodraeth Cymru hefyd yn rhoi £25m i awdurdodau lleol ddarparu grant dewisol i fusnesau sydd ar gau neu y mae COVID-19 wedi cael effaith sylweddol arnynt 

Mae cymorth coronafeirws i fusnesau hefyd ar gael ar wefan Busnes Cymru.

 

Mae fy nghyflogwr wedi cael cyllid gan Lywodraeth Cymru ond mae’n dileu swyddi yn awr. Beth ddylwn i ei wneud?

Bydd rhaid i unrhyw gyflogwyr sy’n cael arian gael Lywodraeth Cymru barhau i fodloni’r amodau sy’n berthnasol i’r cyllid hwnnw. Mae'r amodau hyn yn amrywio ac nid ydynt o reidrwydd yn atal cyflogwr rhag diswyddo pobl. Os ydych chi mewn perygl o golli eich swydd, dylech siarad â’ch undeb llafur, neu geisio cyngor pellach gan Acas ynglŷn â’ch hawliau pan fyddwch yn cael eich diswyddo 

Rwy’n byw yn Lloegr ond yn gweithio yng Nghymru, a gaf i deithio o hyd?

Mae unrhyw un sydd yng Nghymru, boed yn byw yma neu'n teithio yma, yn gorfod dilyn y rheolau hyn. Fodd bynnag, mae teithio i weithle yng Nghymru yn esgus rhesymol dros adael eich cartref. Yn yr un modd, caiff pobl sy'n byw yng Nghymru deithio i Loegr at ddibenion gwaith lle bo hynny'n angenrheidiol ac na allant weithio gartref.

Mae hyn yn ddarostyngedig i unrhyw reolau a all fod yn gymwys yn Lloegr. Darllenwch ganllawiau Llywodraeth y DU ar y cyfyngiadau yn Lloegr i gael rhagor o wybodaeth.

A gaiff busnesau ddarparu gwasanaeth dosbarthu nwyddau, hyd yn oed os ydyn nhw’n gorfod bod ar gau?

Cânt. Caiff busnesau ddarparu gwasanaeth dosbarthu ar-lein neu dros y ffôn yn unig, hyd yn oed os ydynt yn gorfod bod ar gau. 

A gaiff busnesau ddarparu gwasanaethau clicio a chasglu nwyddau, hyd yn oed os ydyn nhw’n gorfod bod ar gau?

Yn wahanol i'r cyfyngiadau symud cynharach, ar Lefel 4 gall pob siop a mathau eraill o fusnesau y mae'n ofynnol iddynt gau gynnig gwasanaeth "clicio a chasglu" neu wasanaethau tebyg. Er mwyn lleihau nifer y teithiau y mae pobl yn eu gwneud, dylid archebu'r holl nwyddau a gwasanaethau ymlaen llaw ar-lein, dros y ffôn neu drwy'r post.

Rhaid rhoi pob mesur rhesymol ar waith i sicrhau y cedwir pellter o 2 fetr rhwng pobl ar y safle, yn ogystal â phobl sy'n aros i fynd i mewn i'r safle. Gweler y canllawiau ar fesurau rhesymol i gael rhagor o wybodaeth.

Addysg a gofal plant

A fydd ysgolion cynradd yn aros ar agor o dan gyfyngiadau Lefel 4?

Byddant, yn gyffredinol bydd ysgolion cynradd yn aros ar agor o dan gyfyngiadau Lefel 4 heblaw yn ystod y gwyliau arferol. Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud drwy'r amser ei bod yn flaenoriaeth ganddi i sicrhau bod plant yn gallu parhau i gael eu haddysgu yn yr ysgol. Bydd unrhyw newidiadau'n cael eu cyfathrebu ar wahân.

I gael rhagor o fanylion am sut mae ysgolion yn gweithredu, gweler ein canllawiau ysgolion.

A fydd ysgolion uwchradd yn aros ar agor o dan gyfyngiadau Lefel 4?

Bydd, yn gyffredinol, bydd ysgolion uwchradd yn aros ar agor o dan gyfyngiadau Lefel 4 heblaw yn ystod y gwyliau arferol. Bydd unrhyw newidiadau'n cael eu cyfathrebu ar wahân.

I gael rhagor o fanylion am sut mae ysgolion yn gweithredu, gweler ein canllawiau ysgolion.

Rwy'n weithiwr allweddol – beth sy'n digwydd os bydd yn rhaid i ysgol fy mhlentyn gau dros dro?

Mae'n ofynnol i ysgolion sy'n cau am fwy na dau ddiwrnod am resymau'n ymwneud â coronafeirws sicrhau bod darpariaeth addysg ar gael ar y safle ar gyfer plant gweithwyr hanfodol o'r trydydd diwrnod ymlaen.

Fodd bynnag, os oes gan ysgol ddiwrnod HMS yna mae'r ysgol ‘ar gau’ i ddysgwyr. Felly, nid yw'r dyddiau hyn yn cyfrif fel diwrnodau y mae’r ysgol ar agor i ddysgwyr – naill ai o bell neu wyneb yn wyneb.

Mae gan fy mhlentyn anghenion dysgu ychwanegol – a oes cefnogaeth iddo os oes rhaid i'w ysgol gau dros dro?

Mae'n ofynnol i ysgolion sy'n cau am fwy na dau ddiwrnod am resymau'n ymwneud â coronafeirws sicrhau bod darpariaeth addysg ar gael ar y safle ar gyfer plant sy'n agored i niwed o'r trydydd diwrnod ymlaen. 

Fodd bynnag, os oes gan ysgol ddiwrnod HMS yna mae'r ysgol ‘ar gau’ i ddysgwyr. Felly, nid yw'r dyddiau hyn yn cyfrif fel diwrnodau y mae’r ysgol ar agor i ddysgwyr – naill ai o bell neu wyneb yn wyneb.

Rwy'n byw yng Nghymru ond yn teithio'n ddyddiol i Loegr i fynd i’r ysgol, y coleg neu'r brifysgol. A gaf i fynd yno o hyd?

Bydd. Os ydych yn mynd i ysgol, i goleg neu i brifysgol yn Lloegr, mae'n esgus rhesymol i deithio yno os nad oes modd ichi gael addysg ar-lein yn ystod y cyfnod hwn.

Mae hyn yn berthnasol hefyd i staff sy'n teithio i Loegr i ddysgu mewn ysgolion, colegau neu brifysgolion ac nad ydynt yn gallu gweithio gartref.  Ond bydd angen ichi gymryd sylw o unrhyw gyfyngiadau sydd ar waith yn yr ardal yr ydych yn teithio iddi yn Lloegr.

Beth yw’r rheolau ynglŷn â dysgu mewn prifysgolion?

Gall prifysgolion barhau i ddarparu cyfuniad o ddysgu wyneb yn wyneb a dysgu cyfunol o dan gyfyngiadau Lefel 4.

Gweler y canllawiau addysg uwch i gael rhagor o fanylion.

A oes disgwyl i fyfyrwyr prifysgol sy'n byw oddi cartref ddychwelyd adref?

Rydym yn gofyn i bob myfyriwr sy'n byw yng Nghymru, a'n holl fyfyrwyr yng Nghymru sy'n byw y tu allan i Gymru, i’n helpu i ddiogelu Cymru drwy beidio â theithio’n rheolaidd rhwng y brifysgol a'r cartref.

Dim ond os yw'n gwbl angenrheidiol, er enghraifft ar gyfer gwaith, i ddarparu neu dderbyn gofal neu oherwydd pryderon am eich lles y dylech symud rhwng eich cyfeiriad tymor a'ch cyfeiriad cartref. Ni ddylech ddychwelyd adref am 'ymweliad' yn ystod y cyfnod hwn. Ni ddylech deithio adref os gofynnwyd i chi hunanynysu neu os oes gennych symptomau COVID-19.

Beth yw’r rheolau ar gyfer colegau?

Gall colegau aros ar agor o dan gyfyngiadau Lefel 4. Fodd bynnag, mae colegau yng Nghymru wedi cytuno y byddant yn symud i ddarpariaeth ar-lein yn unig ar gyfer yr wythnos 4-8 Ionawr. Gall myfyrwyr sydd i fod i sefyll arholiadau neu asesiadau yn ystod yr wythnos hon fynychu'r coleg i wneud hynny. Gall dysgu seiliedig ar waith, gan gynnwys prentisiaethau, barhau fel arfer o dan gyfyngiadau Lefel 4.

A fyddaf yn dal i allu defnyddio gwasanaethau gofal plant a chwarae o dan gyfyngiadau lefel 4?

Byddwch. Bydd gwasanaethau gofal plant yn dal i gael agor, gan gynnwys gofal dydd, gwarchod plant, sesiynol, crèche, darpariaeth y tu allan i'r ysgol/gwyliau a darpariaeth dechrau'n deg. Caiff nanis hefyd barhau i ddarparu gofal plant. Gall gwersylloedd gweithgareddau llawn neu hanner diwrnod a ddefnyddir fel gofal plant aros ar agor hefyd yn ystod gwyliau'r ysgol.

Caiff plant barhau hefyd i fynychu darpariaeth gwaith chwarae wedi'i staffio, er enghraifft sesiynau chwarae mynediad agored.

Caiff pob darparwr gofal plant a gwaith chwarae, gan gynnwys gofal plant Dechrau'n Deg, aros ar agor a chynnig eu gwasanaethau arferol, gan gynnwys darpariaeth drwy wyliau’r ysgol. Mae hyn yn cynnwys darparwyr gofal plant a gwaith chwarae sy'n gweithredu ar safleoedd ysgolion, canolfannau cymunedol, addoldai, canolfannau hamdden a lleoliadau chwaraeon.

Mae canllawiau ar gael i helpu lleoliadau gofal plant i sicrhau bod eu gwasanaethau'n ddiogel. Ni ddisgwylir i hyn newid ar unwaith, er y byddwn yn parhau i'w adolygu.

A yw teulu neu ffrindiau yn cael darparu gofal plant anffurfiol?

Ydynt, ond dim ond pan nad oes dulliau eraill ar gael y dylid defnyddio'r math hwn o ofal plant. Ni ddylid gofalu am blant y tu allan i'w cartref os ydynt yn sâl, ac ni ddylai unrhyw un sy'n sâl ofalu amdanynt. Ni ddylai oedolion sy'n mynd â’u plant i gael gofal fynd i mewn i dŷ neb arall. 

A oes hawl i gynnal gweithgareddau a chlybiau i blant?

Nac oes (oni bai eu bod yn cael eu darparu ar-lein). Ni chaniateir i aelwydydd gymysgu yn ystod cyfyngiadau Lefel 4 ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig. Ni chaniateir unrhyw gynulliadau dan do nac yn yr awyr agored. Mae hyn yn cynnwys pob math o weithgareddau fel grwpiau Sgowtaid, grwpiau rhiant a phlentyn a dosbarthiadau dawnsio. Mae hyn yn adlewyrchu’r ffaith na ddylai neb, gan gynnwys plant, fod yn treulio amser gyda phobl nad ydynt yn byw gyda nhw oni bai bod hynny’n hanfodol.

Gall clybiau a ddefnyddir fel gofal plant, fel gofal plant yn ystod y gwyliau neu ofal plant cofleidiol, barhau.

A yw llyfrgelloedd yn cael agor o dan gyfyngiadau Lefel 4?

Mae llyfrgelloedd ar gau; fodd bynnag, gallant ddarparu gwasanaethau clicio a chasglu a danfon i gartrefi. Caiff llyfrgelloedd ysbytai a llyfrgelloedd mewn sefydliadau addysg aros ar agor.

Iechyd a Gofal Cymdeithasol

A gaf i ddefnyddio gwasanaethau iechyd o hyd?

Mae GIG Cymru yma o hyd i'ch helpu os oes angen gofal arnoch, ac mae'n bwysig eich bod yn parhau i fynychu apwyntiadau ac yn gofyn am help ar gyfer materion meddygol brys. Cewch adael eich cartref i ddefnyddio gwasanaethau iechyd lleol, gan gynnwys eich meddygfa, eich deintydd, eich optometrydd neu unrhyw wasanaeth iechyd arall (gan gynnwys gwasanaethau iechyd meddwl). Os bydd eich apwyntiad yn newid, bydd eich bwrdd iechyd neu'ch gweithiwr iechyd proffesiynol yn cysylltu â chi. Mae cyngor ar wasanaethau sy'n dal i weithredu ar gael ar wefan eich bwrdd iechyd neu'ch ymddiriedolaeth.

Rydym yn eich cynghori i ddilyn unrhyw ganllawiau sydd gan eich meddygfa, eich deintydd, eich optometrydd neu'ch gwasanaeth iechyd lleol i'ch amddiffyn chi a'r staff, gan gynnwys yr angen i gadw 2 fetr oddi wrth gleifion eraill wrth aros i gael eich gweld a gwisgo gorchudd wyneb (os nad ydych wedi eich eithrio).

Os oes gennych symptomau coronafeirws, peidiwch ag ymweld â’ch meddyg teulu, ysbyty, fferyllfa, deintydd nac optometrydd. Dylech hunanynysu ar unwaith a threfnu prawf coronafeirws. I gael rhagor o wybodaeth, defnyddiwch wiriwr symptomau GIG Cymru.

A gaf i ymweld â rhywun yn yr ysbyty?

Fe’ch cynghorir chi i gysylltu â'r bwrdd iechyd neu'r ymddiriedolaeth i gael gwybodaeth leol cyn ymweld â rhywun yn yr ysbyty.

Ein blaenoriaeth gyntaf yw atal a rheoli heintiau yn ein lleoliadau gofal iechyd.  Pwrpas hyn yw sicrhau iechyd, diogelwch a llesiant cleifion, staff ac ymwelwyr.

Mae'r Canllawiau Ymweld ag Ysbytai yn ystod Coronafeirws yn nodi'r llinell sylfaen i Fyrddau Iechyd, Ymddiriedolaethau a darparwyr gofal hosbis ei dilyn ar gyfer ymweld yng Nghymru yn ystod y pandemig. Mae gan ddarparwyr gofal iechyd hyblygrwydd i wyro oddi wrth y Canllawiau mewn ymateb i'r amodau yn lleol.

A gaf i ymweld â rhywun mewn cartref gofal?

Ni ddylid cynnal ymweliadau arferol (o dan do nac yn yr awyr agored) yn ystod y cyfyngiadau Lefel 4. Fodd bynnag, caniateir ymweliadau â chartrefi gofal mewn amgylchiadau eithriadol yn ystod y cyfnod hwn. Mae hynny’n cynnwys ymweliadau diwedd oes, ymysg amgylchiadau eraill.

Rydym yn gofyn i ddarparwyr cartrefi gofal sicrhau bod trefniadau priodol a sensitif yn cael eu gwneud i gefnogi ymweliadau o’r fath. Dylid trafod yr ymweliad a chytuno arno gyda'r cartref gofal ymlaen llaw cyn teithio.

A gaf i weld fy ngweithiwr cymorth o hyd?

Cewch weld eich gweithiwr cymorth o hyd. Ond, dylai gwasanaethau cymorth ystyried a oes modd darparu cymorth dros y ffôn neu fideo. Os caiff cymorth ei ddarparu wyneb yn wyneb, dylai'r darparwr cymorth sicrhau bod hynny’n cael ei wneud mewn modd diogel, gan gadw pellter cymdeithasol a darparu cyfarpar diogelu personol os oes angen.

Siopa a gwasanaethau personol

Pa siopau sy'n cael agor ar Lefel 4?

Mae’n rhaid i holl leoliadau hamdden a manwerthu nad yw’n hanfodol fod ar gau. Mae hyn yn cynnwys siopau dillad, siopau dodrefn a gwerthwyr ceir ymysg llawer o rai eraill. Mae rhestr lawn o’r mathau o fusnesau sy’n gorfod cau ar gael yn ein canllawiau ar gau busnesau.

Bydd siopau y mae'n ofynnol iddynt gau yn cael darparu gwasanaethau clicio a chasglu neu ddosbarthu i gartrefi.

Mae siopau sy’n cael aros ar agor yn cynnwys archfarchnadoedd a manwerthwyr bwyd eraill, fferyllfeydd, banciau a swyddfeydd post. Fodd bynnag, lle bynnag y bo'n bosibl dylai pobl osgoi ymweliadau diangen â'r rhain, a defnyddio dulliau eraill fel gwasanaethau archebu ar-lein a danfon nwyddau. 

Pam mae rhai siopau ar gau a rhai ar agor?

Mae’n bwysig cofio mai nod y cyfyngiadau Lefel 4 hyn yw diogelu’r GIG ac achub bywydau. Cyflawnir hyn yn bennaf drwy bobl yn aros gartref cymaint ag y bo modd.  

Dylai pobl ystyried a oes angen iddyn nhw adael eu cartref. Mae’n amlwg bod llawer o resymau dilys dros adael eich cartref – prynu bwyd yw’r un mwyaf amlwg. Fodd bynnag, dylech wneud popeth yn eich gallu i adael eich cartref am y rheswm hwn cyn lleied â phosibl, a threulio cyn lleied o amser i ffwrdd o’ch cartref ag y bo modd. Dylech hefyd ystyried a oes opsiynau eraill ar gael fel gwasanaeth cludo i’r tŷ. Yn ogystal, os nad oes angen cynnyrch penodol arnoch, ni ddylech adael eich cartref i’w brynu. Mae gadael eich cartref heb esgus rhesymol yn drosedd.  

Ar gyfer y rhan fwyaf o siopau, ni fydd yr holl eitemau maen nhw’n eu gwerthu, neu y rhan fwyaf ohonyn nhw, yn eitemau sydd eu hangen ar frys, felly, yn anaml iawn y caniateir i bobl deithio i’r siopau hyn, os o gwbl. Yn yr amgylchiadau hyn nid yw caniatáu i’r siopau hyn agor yn gwneud synnwyr, gan y gallai gwneud hynny roi’r argraff anghywir i bobl y caniateir iddyn nhw adael eu cartref a mynd i’r siopau hynny.   

Pam mae rhannau o archfarchnadoedd ar gau?

Yn fras am yr un rheswm ag y mae rhai siopau ar gau. I leihau cysylltiad â phobl eraill cymaint ag y bo modd, dylai pobl wneud popeth yn eu gallu i adael eu cartref am y rheswm hwn cyn lleied â phosibl, a threulio cyn lleied o amser i ffwrdd o’u cartref ag y bo modd. Os nad yw’r cynhyrchion rydych am eu prynu yn hanfodol, ac nad oes eu hangen ar frys, ni ddylech wneud taith arbennig i’w prynu nhw. Dylech naill ai aros nes bydd y cyfyngiadau Lefel 4 wedi’u llacio neu ystyried defnyddio opsiynau eraill fel gwasanaeth cludo nwyddau i’r tŷ.

Hefyd nid fyddai’n deg caniatáu i archfarchnadoedd werthu cynhyrchion sy’n cael eu gwerthu gan fanwerthwyr eraill yr oedd yn ofynnol iddyn nhw gau. Am ei bod yn ofynnol i siopau sy’n gwerthu nwyddau trydan gau, ni ddylid caniatáu i archfarchnadoedd werthu’r nwyddau hyn.

Rwyf angen prynu rhywbeth sydd yn y siop – ond nid yw ar gael i’w brynu – beth allaf ei wneud?

Mewn amgylchiadau eithriadol, caiff siopau sy’n gwerthu llawer o fathau o gynhyrchion (fel archfarchnadoedd) werthu cynhyrchion eraill nad ydyn nhw’n cael eu gwerthu’n gyffredinol o dan gyfyngiadau Lefel 4. Rhaid i'r cynhyrchion hynny fod yn ofynnol mewn argyfwng neu ar sail dosturiol.

Bydd gan siopau unigol eu prosesau eu hunain ar gyfer rheoli hyn, a dylech ofyn yn y siop sut rydych yn cael mynediad at y cynhyrchion hyn. Dylech wybod hefyd nad oes rhaid i siopau hyn werthu’r cynhyrchion hyn ichi.

Pan fyddwch yn siarad â staff mewn siop, cadwch bellter cymdeithasol a’u trin â pharch. Mae’n bosibl y bydd staff am wirio a ydych yn ymwybodol o’r rheolau sy’n berthnasol yng Nghymru. Mae siopa yn yr amgylchiadau presennol yn brofiad anodd, ond cofiwch nad staff y siop sydd ar fai – dim ond gwneud yr hyn mae’r gyfraith a’u cyflogwyr yn ei ddisgwyl ganddyn nhw y byddan nhw. 

Mae hefyd yn bwysig cofio os nad yw eitem ar gael i’w phrynu yn gyffredinol, ni ddylech ofyn i’w phrynu mewn siop ond mewn amgylchiadau eithriadol, fel argyfwng, a dim ond yn yr amgylchiadau hynny y mae gennych esgus rhesymol dros adael eich cartref. Os ydych yn gallu trefnu i’r eitem gael ei chludo i’ch cartref, neu i gartref unigolyn arall mewn angen rydych yn ei phrynu ar ei gyfer, byddai hyn yn fwy diogel a dylech wneud hynny. Rydyn ni wedi gofyn i archfarchnadoedd flaenoriaethu cludo nwyddau ar gyfer pobl agored iawn i niwed (pobl a oedd yn eu gwarchod eu hunain yn flaenorol) fel nad ydyn nhw’n profi unrhyw oedi sylweddol wrth archebu nwyddau o archfarchnadoedd i’r cartref).

A fydd rhaid imi roi esboniad manwl o fy amgylchiadau personol er mwyn perswadio staff y siop i werth rhywbeth imi y mae ei angen arnaf ar frys?

Na fydd. Ni ddylai siopau ofyn am dystiolaeth i ddangos beth yw’r amgylchiadau eithriadau sydd wedi arwain at yr angen ichi brynu cynnyrch nad yw’n cael ei werthu’n gyffredinol. Fodd bynnag, mae’n bosibl y byddan nhw’n gofyn ichi gadarnhau eich bod yn deall bod cyfyngiadau ac yn cydymffurfio â’r gyfraith. Fel cwsmer, ni ddylech brynu cynhyrchion mewn siopau nad ydyn nhw’n cael eu gwerthu’n gyffredinol os nad oes amgylchiadau eithriadol fel argyfwng. Chi sy’n gyfrifol yn hyn o beth.  

A fydd staff neu’r heddlu yn edrych ar y pethau yn fy nhroli i wirio a yw’r eitemau rwyf wedi eu prynu’n hanfodol?

Na fyddan. Ni ddylai hyn ddigwydd ac nid ydyn ni’n disgwyl iddyn nhw wneud hyn. Beth gan siopau unigol eu prosesau eu hunain ar gyfer trefnu i werthu pethau nad ydyn nhw’n cael eu gwerthu ond mewn amgylchiadau eithriadol, gan gynnwys cau rhannau o’r siop i’r cyhoedd. Mae hyn yn golygu na ddylai fod eitemau yn eich troli nad oes gennych ganiatâd i’w prynu. Fodd bynnag, mae gennych chi fel cwsmer gyfrifoldeb i beidio â cheisio prynu cynhyrchion nad ydyn nhw’n cael eu gwerthu ond mewn amgylchiadau eithriadol, fel argyfwng. Dylai siopau sy'n gwerthu nifer o eitemau, lle bo hynny'n rhesymol ymarferol, wahanu neu ddynodi ardaloedd sy'n gwerthu eitemau nad ydynt yn hanfodol.

Wrth ryngweithio ag aelodau staff cadwch bellter cymdeithasol a’u trin â pharch. Mae’n bosibl y bydd staff am wirio a ydych yn ymwybodol o’r rheolau sy’n berthnasol yng Nghymru. Mae siopa o dan gyfyngiadau Lefel 4 yn brofiad anodd, ond cofiwch nad staff y siop sydd ar fai – dim ond gwneud yr hyn mae’r gyfraith a’u cyflogwyr yn ei ddisgwyl ganddyn nhw y byddan nhw. 

Pa mor bell gaf i deithio i siopa am nwyddau o dan gyfyngiadau Lefel 4?

Arhoswch yn lleol i'ch cartref lle bynnag y bo modd. Nid oes rheolau penodol ar hyn, ond cynghorir pobl i osgoi teithio diangen ac osgoi mannau gorlawn lle bynnag y bo modd, yn enwedig o dan do. Dylid defnyddio dulliau eraill fel gwasanaethau archebu ar-lein a danfon nwyddau lle bynnag y bo modd.

Pa gyfyngiadau sydd ar waith ar werthu alcohol?

gorau i werthu alcohol am 10pm ac ni chânt ddechrau gwerthu alcohol eto tan 6am drannoeth. Ni ddylai archebion ar-lein sy’n cael eu dosbarthu gan archfarchnadoedd a darparwyr eraill gynnwys alcohol ar ôl 10pm. Bwriad y cyfyngiadau yw sicrhau nad yw archfarchnadoedd (ble bynnag mae eu gweithrediadau wedi'u lleoli) yn cyflenwi alcohol i gwsmeriaid yng Nghymru, yn y man derbyn, ar ôl 10pm. Dylai unrhyw fanwerthwyr sydd wedi'u lleoli yng Nghymru ond sy'n dosbarthu nwyddau i gwsmeriaid yn Lloegr ddilyn rheoliadau Lloegr.

Ydw i'n cael defnyddio gwasanaethau "clicio a chasglu"?

Ydych - os yw siop yn cael agor neu beidio, mae ganddi hawl i ddarparu gwasanaeth clicio a chasglu. Fodd bynnag, dylech gofio mai dim ond i wneud pryniannau angenrheidiol y cewch adael eich cartref a dylech gyfyngu eich teithiau gymaint â phosibl. Ni ddylech deithio'n bell ar gyfer gwasanaethau clicio a chasglu.

A gaf i fynd i siopa gyda fy ffrindiau?

Na chewch. Ni chaniateir cyfarfod â phobl o'r tu allan i'ch cartref neu swigen gefnogaeth i siopa.

A yw siopau trin gwallt a salonau harddwch yn cael aros ar agor?

Nac ydynt – mae’r gwasanaethau hyn wedi’u gwahardd o dan y cyfyngiadau Lefel 4.

A yw safleoedd gwastraff ac ailgylchu ar agor?

Ydynt. Mae’r rhain yn cael aros ar agor.

A gaiff gwasanaethau cysylltiad agos aros ar agor?

Rhaid i'r rhan fwyaf o wasanaethau cysylltiad agos gau yn ystod Lefel 4. Mae hyn yn cynnwys tylino ac aciwbigo yn y rhan fwyaf o amgylchiadau, tatŵs a gwasanaethau gwallt a harddwch.

Yr unig eithriadau i hyn yw pan fo atgyfeiriad i therapydd â chymwysterau clinigol ddarparu triniaethau meddygol ar gyfer salwch neu anaf.

Gweler y canllawiau ar gau busnesau i gael rhagor o fanylion.

Restaurants, cafes and pubs

Bwytai, caffis a thafarndai

Caniateir i'r safleoedd hyn agor ar gyfer gwasanaethau cludfwyd yn unig. Ni cheir bwyta bwyd a diod yn y safle. Nid oes hawl i werthu diodydd alcohol rhwng 10:00pm a 6.00am. 

Bydd mesurau cadw pellter cymdeithasol ar waith a bydd gofyn i staff wisgo gorchudd wyneb.

Arts and entertainment

Pa leoliadau adloniant sydd ar gau?

Rhaid i bob lleoliad celfyddydol ac adloniant gau. Maent yn cynnwys:

  • sinemâu (gan gynnwys sinemâu gyrru i mewn)
  • alïau bowlio
  • canolfannau chwarae meddal
  • parciau a chanolfannau trampolîn
  • canolfannau sglefrio
  • parciau a chanolfannau sglefrio dan do
  • amgueddfeydd
  • orielau
  • neuaddau bingo
  • casinos
  • arcedau diddanu
  • ffeiriau pleser, parciau diddanu a pharciau thema
  • theatrau a neuaddau cyngerdd
  • clybiau nos
  • lleoliadau adloniant rhywiol

Gweler y canllawiau ar gau busnesau i gael rhagor o fanylion.

Pa atyniadau all agor a beth sy'n gorfod cau?

Rhaid i bob atyniad i ymwelwyr gau, boed dan do neu yn yr awyr agored. Mae hyn yn cynnwys, er enghraifft sinemâu, ffeiriau, parciau difyrrwch, parciau thema, amgueddfeydd, orielau, atyniadau addysgol ac atyniadau i ymwelwyr.

A ganiateir digwyddiadau gyrru i mewn?

Ni chaniateir digwyddiadau gyrru i mewn tra bod y cyfyngiadau Lefel 4 ar waith.

A ganiateir chwaraeon proffesiynol a chwaraeon elît?

Bydd chwaraeon proffesiynol a chwaraeon elît yn cael parhau. Byddai angen i unrhyw ddigwyddiadau chwaraeon nad ydynt yn broffesiynol gael eu hawdurdodi'n benodol gan weinidogion. Bydd gwylwyr yn cael eu gwahardd rhag mynychu digwyddiadau chwaraeon.

Teithio a thrafnidiaeth

A oes cyfyngiadau teithio ar waith yng Nghymru?

Oes. Mae teithio wedi'i gyfyngu i deithiau hanfodol yn unig, er enghraifft ar gyfer cyfrifoldebau gofalu neu at ddibenion gwaith lle na all pobl weithio gartref.

Rwy’n byw yng Nghymru - a gaf i fynd ar wyliau yng Nghymru neu i rywle arall?

Na chewch. Nid yw mynd ar wyliau yn un o’r esgusodion rhesymol dros deithio o dan y Rheoliadau Lefel 4, yng Nghymru nac i rywle arall.

Gwyddom y bydd hyn yn siomedig ond mae'r Rheoliadau ar waith i'ch amddiffyn chi a'ch anwyliaid rhag coronafeirws.

Os ydych wedi trefnu gwyliau ymlaen llaw – ac eisoes wedi talu – byddem yn eich cynghori i gysylltu â'r asiant neu’r cwmni teithio i drafod y sefyllfa bresennol yng Nghymru a'r cyfyngiadau a gyflwynwyd gan Lywodraeth Cymru i gyfyngu ar deithio nad yw'n hanfodol. Dylech hefyd gysylltu â'ch yswiriwr teithio i drafod y sefyllfa – er bod sawl yswiriwr wedi llunio polisïau gyda chymalau eithrio o ran y coronafeirws, mae'n bosibl y bydd rhai polisïau blynyddol yn cynnwys y sefyllfa hon.

A gaf i deithio i weld fy swigen gefnogaeth?

Caniateir teithio yn ystod cyfyngiadau Lefel 4 at ddibenion cyfarfod â rhywun yn eich swigen gefnogaeth.

Dydw i ddim yn byw yng Nghymru, a gaf i deithio yno ar wyliau neu i ymweld â theulu a ffrindiau?

Mae teithio wedi'i gyfyngu i deithio hanfodol yn unig yn ystod y cyfyngiadau Lefel 4, er enghraifft teithio at ddibenion gwaith neu i ddychwelyd adref.

A gaf i fynd i faes awyr i ddanfon neu gasglu rhywun os ydynt yn teithio i Gymru am reswm sy’n cael ei ganiatáu?

Cewch, os mai'r unig ddewis arall fyddai iddynt ddefnyddio trafnidiaeth gyhoeddus neu dacsi. Dilynwch y canllawiau ar deithio'n ddiogel.

A yw busnesau llety yng Nghymru yn cael agor?

Nac ydynt, mae’n rhaid i bob busnes llety fod ar gau.

Fodd bynnag, gall llety sydd ar gau barhau i ddarparu llety i unrhyw un sy'n byw yno fel ei brif breswylfa pan gyflwynir cyfyngiadau Lefel 4, neu unrhyw un sy'n aros yno bryd hynny ac nad yw'n gallu dychwelyd i'w brif breswylfa. Dylai busnesau llety sicrhau nad ydynt yn gwneud unrhyw un yn ddigartref yn anfwriadol o ganlyniad i gau. Os oes angen cyngor  arnynt dylent gysylltu â thîm opsiynau tai'r awdurdod lleol.

Gall Awdurdodau Lleol neu Weinidogion Cymru hefyd awdurdodi neu wneud cais i fusnesau llety ddarparu rhai gwasanaethau eraill tra byddant ar gau. Gallai hyn olygu, er enghraifft, lletya gweithwyr allweddol, pobl sydd wedi cael eu dadleoli neu sy'n ddigartref, neu gleifion meddygol.

Dydw i ddim yn byw yng Nghymru ond rydw i yma ar fy ngwyliau ar hyn o bryd. A oes angen i mi ddychwelyd adref os yw'r lle rwy'n aros ynddo o dan gyfyngiadau Lefel 4?

Oes, gofynnwn i chi ddychwelyd adref neu o leiaf adael yr ardal Lefel 4 cyn gynted â phosibl, yn ddelfrydol cyn i’r cyfyngiadau Lefel 4 ddechrau.

Rydym yn cydnabod na fydd rhai pobl yn gallu mynd adref cyn i'r cyfyngiadau Lefel 4 ddod i rym, er enghraifft am eu bod wedi archebu taith awyren ar ddyddiad na ellir ei newid. 

O dan yr amgylchiadau hyn, bydd angen ichi gydymffurfio â'r cyfyngiadau yn eich lleoliad presennol hyd nes y gallwch deithio adref neu i rywle arall y tu allan i’r ardal o dan gyfyngiadau Lefel 4, a dylech wneud hynny cyn gynted ag y bo modd. 

Yn yr achosion hyn, caniateir i'ch darparwr llety barhau i ddarparu ei wasanaethau ichi nes y gallwch ddychwelyd adref. Nid oes angen i’r darparwr gael caniatâd arbennig i adael ichi ddal i aros yno.

Rwy’n byw mewn ardal lle nad oes unrhyw gyfyngiadau teithio – a gaf i fynd drwy ardaloedd Lefel 4, er enghraifft i ddefnyddio'r maes awyr neu i deithio rhwng Lloegr ac Iwerddon?

Cewch. Caniateir hyn, ond dylech stopio cyn lleied â phosibl yn yr ardaloedd Lefel 4 a lleihau’r cysylltiad â phobl gymaint â phosibl.

Rydw i’n byw mewn ardal Lefel 4 ond rydw i ar wyliau y tu allan i Gymru ar hyn o bryd. Pryd fydd angen imi ddod adref?

Dylech ddychwelyd adref cyn gynted ag y gallwch. Rydym yn cydnabod na fydd rhai pobl yn gallu dychwelyd adref cyn i'r cyfyngiadau Lefel 4 ddod i rym, er enghraifft am eu bod wedi archebu taith awyren ar ddyddiad na ellir ei newid. O dan yr amgylchiadau hyn dylech ddychwelyd adref cyn gynted ag y bo modd.

A gaf i deithio i'm hail gartref ac oddi yno yn ystod y cyfyngiadau Lefel 4?

Mae teithio yng Nghymru heb esgus rhesymol yn drosedd tra bod cyfyngiadau Lefel 4 ar waith. Nid yw teithio i Gymru, teithio allan o Gymru na theithio o fewn y wlad i ymweld ag ail gartref neu gartref gwyliau, i’w archwilio nac i aros ynddo yn esgus rhesymol.

Mae’r un rheolau’n berthnasol i garafannau, cychod a mathau eraill o leoedd aros dros dro.

Bydd angen i berchnogion carafannau drefnu gyda pherchnogion y safle i gadw eu carafannau dros y gaeaf ar ôl i’r cyfyngiadau Lefel 4 ddod i ben.

A yw trafnidiaeth gyhoeddus yn dal i weithredu?

Mae gwasanaethau'n parhau, yn enwedig yn ystod oriau brig. Fodd bynnag, mae amserlenni bysiau a rheilffyrdd wedi’u lleihau ac mae’n bosibl y byddant yn cael eu canslo heb lawer o rybudd. Rhaid gwisgo gorchudd wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus. Edrychwch ar yr wybodaeth ddiweddaraf am y gwasanaeth cyn ichi deithio.

A gaiff tacsis barhau i weithredu?

Caiff tacsis barhau i weithredu os oes mesurau ar waith i liniaru'r risgiau sy'n gysylltiedig â rhannu cerbyd. Fodd bynnag, rhaid i bob siwrnai fod at un o'r dibenion cyfyngedig iawn a ganiateir o dan y cyfyngiadau Lefel 4. Rhaid gwisgo gorchudd wyneb mewn tacsis.

A gaf i drefnu i gael gwneud gwaith atgyweirio a chynnal a chadw ar fy ngherbyd?

Cewch, os oes angen gwneud hyn ac na ellir ei ohirio'n rhesymol.

Disgwylir i'm MOT gael ei wneud – a oes rhaid i mi ei gael o hyd?

Oes, bydd angen tystysgrif MOT ddilys arnoch o hyd os bydd angen i chi ddefnyddio eich cerbyd ar gyfer teithio hanfodol.  

A gaf i rannu car gyda rhywun neu roi lifft iddynt?

Dylech osgoi rhannu car gyda pherson arall y tu allan i'ch aelwyd. Gallwch ddilyn y canllawiau hyn ar deithio'n ddiogel.

Alla i gael gwersi gyrru?

Na chewch - ni ddylid cynnal gwersi gyrru.

Mae gennyf brawf gyrru neu brawf theori wedi'i drefnu yn ystod y cyfnod hwn – a gaiff hyn ddigwydd?

Na – dylech aildrefnu eich prawf. Ar hyn o bryd, ni chodir tâl am aildrefnu eich prawf gyda’r DVSA.

Gorchuddion wyneb

Ble mae angen gwisgo gorchudd wyneb?

Rhaid gwisgo gorchudd wyneb ym mhob man cyhoeddus o dan do. Mae hyn yn cynnwys trafnidiaeth gyhoeddus a thacsis, a mannau sy’n gwerthu bwyd a diod tecawê. Mae hyn yn berthnasol i bawb sy’n 11 oed a throsodd, oni bai bod eithriad yn berthnasol. Nid oes rhaid i blant o dan 11 oed wisgo gorchudd wyneb.

Gweler ein canllawiau ar orchuddion wyneb i weld y rheolau ynghylch pryd y mae angen gorchudd wyneb a manylion am eithriadau. 

A oes modd i mi gael fy eithrio rhag gwisgo gorchudd wyneb? 

Nid oes rhaid i rai pobl wisgo gorchudd wyneb, ac mae nifer o sefyllfaoedd lle gall pobl dynnu eu gorchudd dros dro. Edrychwch ar ein canllawiau i weld a allech fod wedi’ch eithrio. 

A oes angen gorchudd wyneb mewn lleoliadau addysg a gofal plant?

Dylai dysgwyr a staff ysgolion uwchradd wisgo gorchuddion wyneb ym mhobman y tu allan i'r ystafell ddosbarth. Dylai disgyblion ysgolion uwchradd hefyd wisgo gorchuddion wyneb ar gludiant i'r ysgol a dylai ymwelwyr a rhieni sy'n mynd i mewn i ystâd yr ysgol wisgo gorchudd wyneb hefyd.

A oes rhaid i mi wisgo gorchudd wyneb yn fy ngweithle?

Os ydych yn gweithio mewn ardal sy'n agored i'r cyhoedd, oes. Os nad ydych chi, dylai eich cyflogwr eich cynghori.

Disgwylir i gyflogwyr orfodi'r defnydd o orchuddion wyneb mewn gweithleoedd eraill o dan do lle nad oes modd cadw pellter cymdeithasol, oni bai bod rhesymau cryf dros beidio. Felly, efallai y bydd yn rhaid ichi wisgo gorchudd wyneb yn y gwaith, hyd yn oed mewn mannau nad ydynt yn agored i'r cyhoedd.

Gweler y canllawiau ar orchuddion wyneb i gael rhagor o wybodaeth.

Symud tŷ

A gaf i symud tŷ?

Cewch, os na allwch ohirio'r dyddiad symud tan ar ôl i gyfyngiadau Lefel 4 gael eu codi.

Gall gweithgareddau cysylltiedig, er enghraifft, prosesau symud eiddo, paratoi eiddo, trosglwyddo allweddi, arolygon a phrisiadau ddigwydd hefyd yn unol â’r canllawiau ar weithio yng nghartrefi pobl eraill.

A ganiateir ymweld ag eiddo?

Byddem yn annog ceisio sicrhau bod pob eiddo yn cael ei weld drwy ddulliau rhithwir yn y lle cyntaf. Fe ganiateir ymweld ag eiddo yn ystod cyfnod lefel rhybudd 4, ond dylid osgoi cymysgu aelwydydd yn ystod yr ymweliad. Am fwy o wybodaeth, gweler ein canllawiau ar symud tŷ yn ystod y coronafeirws. Rhaid i asiantau tai ar y stryd fawr fod ar gau i’r cyhoedd.

A gaf i drefnu i gynnal prisiad neu arolwg morgais yn fy eiddo nawr?

Nid yw pobl sy’n gyfrifol am brisio a chynnal arolygon, fel gwerthwyr tai , wedi’u gwahardd rhag mynd i gartrefi pobl, os yw’r broses yn cael ei rheoli’n ddiogel a bod y gweithiwr ac aelodau'r aelwyd yn iach ac nad oes ganddynt unrhyw symptomau coronafeirws. Ond rydym yn argymell yn gryf, lle bynnag y bo modd, y dylai’r gwaith hwn gael ei ohirio tan ar ôl i’r cyfyngiadau Lefel 4 gael eu codi. Gweler y canllawiau ar weithio yng nghartrefi pobl eraill i gael rhagor o wybodaeth.

A allwn i gael fy nhroi allan o'm cartref tra bo cyfyngiadau Lefel 4 yn eu lle?

Yn gyffredinol, ni chaniateir troi pobl allan tra bo cyfyngiadau Lefel 4 mewn grym. Bydd unrhyw achosion o droi allan sydd wedi'u trefnu ar hyn o bryd yn cael eu gohirio.

A yw llochesi yn dal i fod yn agored?

Mae llety brys i bobl sy'n ffoi rhag cam-drin domestig a thrais rhywiol yn dal ar agor ac yn parhau i dderbyn atgyfeiriadau. Mae llinell gymorth Byw Heb Ofn yn wasanaeth 24 awr am ddim i unrhyw un sy'n profi trais neu gamdriniaeth, neu i unrhyw un sy'n pryderu am ddiogelwch rhywun arall.  Gellir cysylltu â Byw Heb Ofn drwy

Ffonio: 0808 8010 800 neu Neges destun: 078600 77333

Sgwrsio byw

Mae canllawiau i ddarparwyr lloches ar sut wneud y llety’n ddiogel ar gael yma .

Addoldai a digwyddiadau mawr bywyd

Beth yw’r rheolau ar gyfer gwasanaethau crefyddol?

Caniateir i fannau addoli fod ar agor i’r cyhoedd. Fodd bynnag, lle bynnag y bo modd, rydym yn dal i ddweud y dylai pobl osgoi ymgasglu â phobl nad ydynt yn byw gyda nhw. Er enghraifft, gallai arweinwyr ffydd ddewis darlledu (heb gynulleidfa) weithred o addoliad, dros y rhyngrwyd neu fel rhan o ddarllediad radio neu deledu. Gellir hefyd ddarlledu priodasau ac angladdau o addoldai.

Caniateir seremonïau ar gyfer priodasau, angladdau a digwyddiadau bywyd eraill fel bar mitzvah neu fedydd mewn addoldai. Gall pobl fod yn bresennol ar wahoddiad y trefnydd. Gweler y canllawiau ar angladdaucanllawiau ar briodasau a mannau addoli i gael rhagor o wybodaeth.

A yw lleoliadau posibl ar gyfer seremoni priodas neu bartneriaeth sifil yn cael bod ar agor?

Caiff mannau addoli a Swyddfeydd Cofrestru aros ar agor ar gyfer seremonïau priodas a phartneriaeth sifil. Mae hyn yn amodol ar yr angen i gymryd pob mesur rhesymol  i leihau'r risg o ledaenu'r feirws ar y safle.

Mae'n ofynnol i 'safleoedd cymeradwy' eraill, fel gwestai, gau yn yr un modd â busnesau eraill yn y sector lletygarwch.

Ni chaniateir cynnal derbyniadau priodas neu bartneriaeth sifil, ac yn ymarferol mae’n ofynnol i lawer o leoliadau gau tra bo cyfyngiadau Lefel 4 yn eu lle.

A oes cyfyngiadau ar nifer y bobl sy'n cael mynychu seremonïau priodasau, angladdau a digwyddiadau bywyd eraill?

Bydd y nifer sy’n cael mynychu priodas, partneriaeth sifil, angladd neu ddigwyddiadau bywyd o dan do yn cael ei gyfyngu gan gapasiti'r lleoliad lle mae'n cael ei gynnal, unwaith y bydd mesurau cadw pellter cymdeithasol wedi'u hystyried.

Er mwyn sicrhau bod y rheol ynghylch y nifer uchaf sy’n cael mynychu yn cael ei chadw, rhaid i’r presenoldeb fod drwy wahoddiad yn unig. Gweler y canllawiau perthnasol ar briodasau a seremonïau partneriaeth sifil.

Beth yw'r rheolau ar gynnal derbyniadau a dathliadau eraill?

Ni chaniateir cynnal derbyniadau priodas na phartneriaeth sifil. Ni chaniateir dathliadau neu gynulliadau cymdeithasol sy'n gysylltiedig â digwyddiadau bywyd eraill, megis ar gyfer bar mitzvah neu fedydd.

Mae aelod agos o'r teulu wedi marw ac mae angen i mi drefnu'r angladd – beth ddylwn i ei wneud?

Gall angladdau fod yn brofiad gofidus, ac mae effaith y coronafeirws yn ei gwneud yn anoddach fyth i wneud trefniadau ymarferol. Mae canllawiau ar angladdau wedi’u cyhoeddi.

A gaf i fynd i angladd?

Cewch, ond mae'n rhaid ichi gael gwahoddiad. Mae'r niferoedd wedi'u cyfyngu oherwydd yr angen i gadw pellter cymdeithasol. 

Rwy’n teithio am sawl awr i fynd i angladd. A gaf i aros mewn gwesty dros nos?

Mae gan awdurdodau lleol y disgresiwn i ganiatáu i bobl aros mewn gwestai os ydynt yn teithio pellter mawr i fynd i angladd.

A gaf i gynnal gwylnos neu fath arall o gynulliad ar ôl angladd?

Na – ni chaniateir i bobl ymgynnull fel hyn tra bod cyfyngiadau Lefel 4 mewn grym.

A gaf i fynd i fynwent i ymweld â bedd aelod o'r teulu?

Cewch. Ond dylech sicrhau eich bod yn dilyn yr arferion cadw pellter cymdeithasol wrth wneud hynny.

Iechyd a lles anifeiliaid

A yw milfeddygon yn dal i gael gweithio?

Ydyn, ond ni ddylech geisio cael triniaeth i’ch anifeiliaid oni bai ei fod yn fater brys.

A gaf i deithio i ofalu am fy anifeiliaid am resymau lles?

Os oes modd, dylech wneud trefniadau eraill nad ydynt yn golygu teithio. Darllenwch ein canllawiau ar gyfer perchnogion da byw a cheffylau.

Gorfodi a dirwyon

Pwy sy'n gorfodi'r cyfyngiadau?

Caiff y cyfyngiadau eu gorfodi gan swyddogion gorfodi awdurdodau lleol a'r heddlu.

Beth gaiff yr heddlu a swyddogion gorfodi awdurdodau lleol ei wneud?

Cânt gyhoeddi hysbysiadau cosb benodedig neu argymell erlyn mewn llys ynadon. Yn ogystal, mae ganddynt bwerau eang i gymryd camau ymarferol i wasgaru cynulliadau, ei gwneud yn ofynnol i bobl fynd adref a chael mynediad i eiddo.

Beth os na chymerir camau rhesymol i leihau'r risg o ddod i gysylltiad â'r coronafeirws mewn safle neu weithle?

Mae swyddogion gorfodi yr awdurdodau lleol yn gallu cyflwyno hysbysiad gwella mangre. Bydd hyn yn ei gwneud yn ofynnol i'r person sy'n gyfrifol am y safle (a elwir yn ‘fangre’ yn y ddeddfwriaeth) gymryd camau penodedig ac, os na chymerir y camau hynny, gall swyddog gyflwyno ‘hysbysiad cau mangre’ a fydd yn golygu y bydd yn rhaid cau'r safle. Gall swyddogion hefyd gyhoeddi hysbysiadau cosb benodedig, gan ddechrau o £1,000 am drosedd gyntaf a chodi gydag unrhyw droseddau pellach.

Pan fo’n angenrheidiol, caiff swyddog hefyd ddyroddi hysbysiad cau mangre heb fod wedi dyroddi hysbysiad gwella mangre cyn hynny.

Felly, os na fydd pobl yn cydymffurfio, gellir cau'r fangre.

Beth fydd yr heddlu yn ei wneud?

Bydd yr heddlu yng Nghymru yn trafod â phobl, yn esbonio beth sydd angen iddynt ei wneud ac yn eu hannog i gydymffurfio. Ond rhoddwyd pwerau i'n heddluoedd a byddant yn eu defnyddio – caiff y cyfyngiadau eu gorfodi os na fydd pobl yn ymateb.

Beth yw'r cosbau ariannol?

Mae rheoliadau'r coronafeirws yn cynnwys darpariaethau ar gyfer cyflwyno hysbysiad cosb benodedig ar gyfer y rhan fwyaf o fathau o dorri'r rheoliadau, gan gynnwys dirwy o £60; bydd hyn yn codi i £120 am ail drosedd ac fe fydd yn parhau i ddyblu ar gyfer troseddau yn dilyn hynny, hyd at uchafswm o £1,920. Fodd bynnag, os caiff yr unigolyn ei erlyn, caiff llys orfodi unrhyw ddirwy (nid oes uchafswm).

Mae trefnu digwyddiad cerddoriaeth didrwydded ar gyfer mwy na 30 o bobl yn drosedd ar wahân. Digwyddiadau yw'r rhain nad ydynt wedi'u trwyddedu neu eu hawdurdodi fel arall o dan Ddeddf Trwyddedu 2003. Bydd torri'r gwaharddiad hwn yn drosedd y gellir ei chosbi drwy gollfarn a dirwy ddiderfyn neu, yn lle collfarn, drwy gosb benodedig a bennir ar £10,000.  

Mae'r ddirwy ddiderfyn neu gosb benodedig sylweddol i drefnwyr y digwyddiadau anghyfreithlon hyn yn adlewyrchu'r canlyniadau difrifol posibl i iechyd y cyhoedd ar hyn o bryd.

Rydym yn gobeithio y bydd pobl yn deall difrifoldeb y sefyllfa rydym yn ei hwynebu ac y byddant yn cydymffurfio â'r rheoliadau, heb orfod eu cosbi.

 

Title
Rheolau Coronafeirws’ (Rhagfyr 25 yn unig)
Body

Beth mae angen i chi ei wybod

Mae'r canllawiau hyn yn berthnasol i’r 25 Rhagfyr un unig. Dylech ddilyn y canllawiau a nodir yn y rheoliadau coronafeirws: cwestiynau cyffredin cyn ac ar ôl y diwrnod hwnnw.

Yn anffodus, rydym wedi gorfod newid y trefniadau ar gyfer y Nadolig – allwn ni ddim gosod pobl ymewn perygl o ddal y math newydd, mwy heintus o goronafeirws.

Felly, rydym wedi newid y mesurau i lacio’r rheolau. Cyn hyn, roeddem yn caniatáu i ddwy aelwyd ddod at ei gilydd i greu swigen Nadolig dros gyfnod pum diwrnod. Ond nawr fydd hyn ddim ond yn berthnasol ar Ddydd Nadolig, yn unig.

Os oeddech yn bwriadu treulio'r Nadolig rywle arall yn y DU, bydd y rheolau’n wahanol yng ngwahanol genhedloedd y Deyrnas Unedig, Dylech ddarllen y canllawiau Nadolig ar gyfer Lloegryr Alban neu Ogledd Iwerddon os ydych yn dal i ystyried mynd yno.  

Ar 25 Rhagfyr yn unig:

  • cewch ffurfio swigen Nadolig unigryw sy’n cynnwys dim mwy na dwy aelwyd
  • cewch fod yn rhan o un swigen Nadolig yn unig
  • ni chewch newid eich swigen Nadolig
  • cewch deithio i unrhyw le yn y DU at ddibenion cwrdd â’r bobl yn eich swigen Nadolig (yn amodol ar y rheolau yn y lle rydych yn teithio iddo)

I gydnabod risgiau unigrwydd a theimlo’n ynysig gall person sengl, teulu un rhiant neu aelwyd rhywun sydd â chyfrifoldebau gofalu ymuno â’r swigen Nadolig. Gweler yr adran isod ar aelwydydd lle mae un oedolyn yn byw a phobl sydd â chyfrifoldebau gofalu.

Dylech deithio i gwrdd â'r bobl yn eich swigen Nadolig a dychwelyd adref ar 25 Rhagfyr.

Mae swigen sefydlog yn ffordd synhwyrol a chymesur o gydbwyso'r awydd i dreulio amser gydag eraill ar Ddydd Nadolig, a chyfyngu ar y risg o ledaenu haint. Fodd bynnag, y mwyaf o bobl a welwch, y mwyaf tebygol yw hi y byddwch yn dal neu'n lledaenu coronafeirws (COVID-19) ac mae hynny’n fwy gwir nac erioed gyda’r amrwyaid newydd heintus hwn o’r feirws. Gallwch ledaenu coronafeirws i eraill hyd yn oed os nad oes gennych chi a'r bobl rydych chi'n eu cyfarfod unrhyw symptomau.

Mae angen i chi a'r bobl eraill yn eich swigen Nadolig ystyried y risgiau hyn yn ofalus cyn cytuno i ffurfio swigen. Nid oes rhaid ichi ffurfio swigen Nadolig. Dylech ystyried ffyrdd eraill o ddathlu'r Nadolig, fel defnyddio technoleg a chyfarfod yn yr awyr agored, heb ddod ag aelwydydd at ei gilydd na theithio rhwng gwahanol rannau o'r wlad. Mae risgiau ychwanegol wrth ffurfio swigen os ydych yn fwy agored i niwed gan y coronafeirws  neu’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol.  

Dylech barhau i gymryd camau i leihau lledaeniad y feirws, a bydd hyn yn helpu i sicrhau eich bod yn mwynhau Dydd Nadolig mor ddiogel â phosibl. Mae hyn yn cynnwys sicrhau bod mannau o dan do yn cael cymaint o awyr iach â phosibl, golchi eich dwylo'n rheolaidd ac am 20 eiliad, a dilyn y rheolau ar hunanynysu os byddwch yn datblygu symptomau neu'n cael prawf coronafeirws positif.

Ffurfio swigen Nadolig

Mae swigen Nadolig yn wahanol i aelwydydd estynedig arferol ac mae ganddynt eu rheolau penodol eu hunain.

Mae’n rhaid i chi ddilyn y rheolau ar ffurfio a defnyddio swigen Nadolig er mwyn lleihau lledaeniad yr haint.

Caiff pawb ffurfio swigen Nadolig. Mae tair prif reol:

  • dim ond mewn un swigen Nadolig y cewch fod
  • ni chewch newid eich swigen Nadolig
  • ni ddylai’ch swigen Nadolig gynnwys pobl o fwy na dwy aelwyd

Argymhellir eich bod yn cadw eich swigen Nadolig mor fach â phosibl.

Ni ddylech ffurfio swigen Nadolig os ydych yn hunanynysu.

Aelwydydd lle mae 1 oedolyn yn byw ac oedolion sydd â chyfrifoldebau gofalu

Er mwyn cydnabod y risg o unigrwydd a theimlo’n ynysig, gall trydedd aelwyd ymuno â’r swigen Nadolig, ar yr amod y bodlonir un o’r meini prawf canlynol:

  • aelwydydd lle mae un oedolyn yn byw ar ei ben ei hun
  • aelwydydd lle mae un oedolyn yn byw gydag unrhyw nifer o blant o dan 18 oed, neu
  • aelwydydd lle mae mwy nag un oedolyn yn byw, ond bod gan un oedolyn gyfrifoldebau gofalu am yr holl oedolion eraill yn y cartref.

Er enghraifft, os yw Laura'n byw gyda'i rhieni ac yn ofalwr iddynt, a bod ganddi hefyd ddau o blant ifanc yn byw gyda hi, mae hynny'n aelwyd un oedolyn. Byddai ei haelwyd felly’n gallu ymuno â swigen Nadolig gyda thair aelwyd arall. Bwriad hyn yw lleihau'r risg y bydd aelodau eraill o deulu Laura neu ei ffrindiau yn dewis ffurfio swigen gyda phobl eraill, a fyddai'n rhoi pwysau sylweddol iawn ar Laura dros dymor yr ŵyl.

Rhieni wedi gwahanu sydd â phlant o dan 18 oed

Gall plant (o dan 18 oed) nad yw eu rhieni'n byw gyda'i gilydd fod yn rhan o swigen Nadolig y ddau riant, os yw eu rhieni'n dewis ffurfio swigen ar wahân. Ni ddylai neb arall fod mewn dwy swigen.

Ffurfio swigen Nadolig gyda phobl wahanol i’r rhai rydych yn byw gyda nhw fel arfer

Mae gennych hawl i ffurfio swigen Nadolig gyda phobl wahanol i’r rhai rydych yn byw gyda nhw fel arfer.

Er enghraifft, mae Kevin yn rhannu tŷ gyda dau ffrind. Hoffai pob un o'r tri aelod o'r aelwyd weld eu teuluoedd eu hunain ar Ddydd Nadolig. Gall Kevin ffurfio swigen Nadolig gyda'i rieni a'i chwaer tra bo aelodau eraill yr aelwyd yn ffurfio eu swigen Nadolig eu hunain, ar wahân. Dylai Kevin osgoi ei gyd-letywyr gymaint â phosibl am bythefnos ar ôl iddo weld ei rieni.

Dylech hefyd ddarllen y canllawiau ar aelwydydd lle nad yw pawb yn yr un swigen Nadolig.

Os ydych yn byw mewn llety a rennir fel tŷ amlfeddiannaeth (HMO) neu dŷ â chymorth

Os yw eich aelwyd yn un aelwyd (ee mae gennych eich tenantiaeth eich hun) o fewn cartref a rennir, mae’r un rheolau’n gymwys â’r rhai sy’n berthnasol i aelwyd yn ei gartref ei hun. Mewn geiriau eraill, gallwch fod mewn swigen Nadolig gydag un aelwyd arall y tu allan i’ch cartref a rennir (neu ddwy os ydych yn berson sengl neu’n oedolyn sengl â chyfrifoldebau).

Fodd bynnag, cyn penderfynu ymuno â swigen Nadolig, dylech ystyried y risgiau o wneud hyn yn ofalus a chymryd camau ychwanegol i atal y feirws rhag lledaenu yn eich aelwyd a rhwng swigod.

Gallai hyn gynnwys:

  • dewis aros gydag aelod arall o’ch swigen yn ei gartref rhwng 23 a 27 Rhagfyr lle y bo hynny’n bosibl
  • os na allwch aros gydag aelod arall o’ch swigen, dylech osgoi cymdeithasu â phobl o swigod eraill a allai fod yn aros yn eich tŷ chi
  • bod yn ymwybodol o’r risgiau posibl sy’n gysylltiedig â mwy nag un swigen mewn cartref a rennir ar unrhyw adeg
  • cymryd camau i leihau’r posibilrwydd o ddod i gysylltiad â’r coronafeirws drwy gyfyngu nifer y bobl y byddwch yn dod i gysylltiad â nhw am 10 niwrnod cyn 23 Rhagfyr
  • cymryd rhagofalon ychwanegol fel glanhau arwynebau a phethau y cyffyrddir â nhw yn aml, fel dolenni drysau, a gadael cymaint o awyr iach â phosibl i mewn i’r ystafell ar ôl i rywun ymweld â’ch aelwyd

Os ydych yn rhannu cyfleusterau fel ystafelloedd ymolchi neu geginau gyda phobl eraill, dylech fod yn ymwybodol bod mwy o risg wrth wneud hyn a dylech gymryd rhagofalon priodol i leihau’r risg honno. Cewch ond ymgynnull mewn grwpiau o hyd at 4 person ar y tro, heb gynnwys unrhyw blant o dan 11 oed, mewn cyfleusterau a rennir. Gweler y canllawiau ar ymweld â phobl mewn cartrefi preifat ac ar dai â chymorth, sy’n cynnwys rhagor o wybodaeth am y lleoliadau hynny.

Os ydych yn fyfyriwr sydd wedi dod adref o'r brifysgol

Os ydych yn fyfyriwr sydd wedi dod adref o'r brifysgol, ystyrir eich bod yn rhan o'r aelwyd yr ydych wedi dychwelyd iddi. Am y cyfnod hwn, ni fyddwch yn cael eich cyfrif yn rhan o’r aelwyd yr ydych yn rhan ohoni yn ystod y tymor.

Cwrdd ag aelodau eich swigen Nadolig

Mae pawb sydd mewn swigen Nadolig yn gyfrifol am gymryd camau clir i osgoi dal a lledaenu'r feirws. Os na fyddwch yn dilyn y camau hyn, byddwch yn cynyddu'r risg o ddal y feirws a'i ledaenu i'ch ffrindiau a'ch teulu.

Mae’n hynod o bwysig eich bod yn dilyn y cyngor hwn os ydych mewn swigen Nadolig gydag unrhyw un sy’n fwy agored i niwed o gael y coronafeirws neu sy’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol. Mae hyn yn bwywsicach nac erioed. Mae cyngor pellach i’w weld yn is i lawr ar y dudalen hon  ar yr hyn y dylech ei wneud os ydych yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol.

Cyn ffurfio eich swigen Nadolig a chwrdd â’r rhai sy’n rhan ohoni

Dylech leihau cyswllt diangen â phobl nad ydych yn byw gyda nhw gymaint â phosibl yn y pythefnos cyn i chi ffurfio eich swigen Nadolig.

Dylai plant barhau i fynd i'r ysgol.

Caiff plant barhau i fynychu lleoliadau gofal plant yn y pythefnos cyn i chi ffurfio eich swigen Nadolig a thrwy gydol cyfnod yr ŵyl.  Bydd lleoliadau gofal plant a gwaith chwarae yn aros yn agored, er y gall fod rhai newidiadau i'w hamseroedd gweithredu, a dylech holi eich darparwr am hyn. Gallwch barhau i gael gofal plant anffurfiol gan deulu a ffrindiau.

Cewch fynd i'r gwaith os na allwch weithio gartref, ond dylech osgoi rhyngweithio cymdeithasol diangen. Mae unrhyw gynnydd mewn cysylltiad â phobl eraill yn cynyddu'r risg y byddwch yn dal neu'n lledaenu’r coronafeirws.

Os bydd gennych unrhyw symptomau coronafeirws, dylech hunanynysu ar unwaith a chael prawf y GIG am ddim cyn gynted â phosibl. Hefyd, gweler yr adran am hunanynysu i weld sut gallai hynny effeithio ar swigod Nadolig.

Cyfarfod mewn cartrefi a gerddi preifat

Os yw unigolyn yn rhan o’ch swigen Nadolig, cewch ymweld â chartrefi eich gilydd ar 25 Rhagfyr. Rhaid ichi beidio â chwrdd â ffrindiau neu deulu yn eich cartref neu'ch gardd oni bai eu bod yn rhan o'ch swigen Nadolig (ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig iawn). 

Gwyddom ei bod yn haws dal a lledaenu'r feirws mewn man o dan do, yn enwedig os nad oes fawr o lif o awyr iach. Felly, wrth gwrdd ag aelodau eich swigen Nadolig, dylech gymryd y camau hyn i atal y feirws rhag lledaenu:

  • golchi’ch dwylo’n rheolaidd
  • gwneud yn siŵr bod mannau sy’n cael eu cyffwrdd, fel dolenni drysau ac arwynebau, yn cael eu glanhau’n aml

Os ydych yn ymweld â rhywun am gyfnod byr yn unig, dylech:

  • gadw pellter cymdeithasol oddi wrth unrhyw un nad ydych yn byw gyda nhw, gymaint â phosibl
  • gwneud yn siŵr eich bod yn gadael i gymaint â phosibl o awyr iach ddod i mewn drwy agor drysau a ffenestri yn ystod ymweliad ac ar ôl i’r ymwelwyr adael, os gellir gwneud hyn heb i’r lle fynd yn rhy oer

Cwrdd â phobl mewn lleoliadau eraill o dan do

O 20 Rhagfyr ymlaen bydd Cymru’n symud i lefel rhybudd 4. Bydd tafarndai, caffis, bariau, a manwerthu nad yw’n hanfodol ar gau a bydd cyfyngiadau llym yn golygu na fydd gennych hawl mwyach i gwrdd ag unrhyw un tu allan i’ch swigen Nadolig ar Ddydd Nadolig ac eithrio mewn amgylchiadau cyfyngedig iawn.

Os ydych wedi bwcio i fynd allan dros gyfnod y Nadolig, dlai’r lleoliad gysylltu â chi i gadarnhau bod eich trefniant wedi ei ganslo.

Cael mynediad at ofal plant anffurfiol gan deulu a ffrindiau

Gallwch barhau i gael gofal plant anffurfiol a ddarperir gan deulu a ffrindiau. Fel rheol gyffredinol, dim ond os nad oes dewisiadau eraill ar gael y dylid defnyddio gofal plant anffurfiol. Os ydych am gyfarfod yn gymdeithasol â'r cartref arall sy'n darparu gofal plant i chi, dylech eu cynnwys yn eich swigen Nadolig. Byddech chi a'r aelwyd arall sy'n darparu gofal plant i chi yn cyfrif fel dwy aelwyd tuag at derfyn y ar gyfer swigen Nadolig.

Cwrdd â phobl yn yr awyr agored

Gallwch dreulio amser gydag unrhyw nifer o aelodau o'ch swigen Nadolig ar Ddydd Nadolig yn eich gardd neu mewn unrhyw fan cyhoeddus awyr agored.

Mae mannau cyhoeddus awyr agored yn cynnwys:

  • parciau, traethau, rhannau o gefn gwlad sy'n agored i'r cyhoedd
  • gerddi cyhoeddus (p'un a ydych yn talu i fynd i mewn iddynt ai peidio)
  • rhandiroedd
  • iardiau chwarae
  • cyfleusterau chwaraeon awyr agored.

Aelwydydd lle nad yw pawb yn yr un swigen Nadolig

Os ydych wedi dewis ffurfio swigen Nadolig wahanol i bobl eraill yn eich cartref - y bobl rydych chi'n byw gyda nhw fel arfer - dylech gymryd camau ychwanegol i atal y feirws rhag lledaenu o fewn eich cartref, a rhwng swigod.

Gallai hyn gynnwys:

  • Dewis cwrdd ag aelod(au) eraill eich swigen yn eu cartref nhw yn hytrach nad yn eich cartref chi, os yn bosibl
  • Os na allwch gwrdd ag aelod(au) eraill eich swigen i ffwrdd o’ch cartref, osgoi cymdeithasu gydda phobl o swigod eraill a allai fod yn eich cartref chi
  • cymryd rhagofalon ychwanegol fel glanhau arwynebau a phwyntiau cyswllt fel dolenni drysau a gosod cymaint o awyr iach â phosibl ar ôl i rywun ymweld â'ch aelwyd.

Hunanynysu

Rhaid i chi hefyd ddilyn rheolau ar hunanynysu, sy'n berthnasol os ydych chi, rhywun rydych chi'n byw gyda nhw, rhywun yn eich aelwyd estynedig neu rywun rydych chi wedi bod mewn cysylltiad ag ef/hi, â symptomau neu wedi profi'n bositif am coronafeirws. Mae hyn yn golygu na ddylech ffurfio swigen Nadolig os oes gennych symptomau coronafeirws neu os ydych yn hunanynysu. Y rheolau hyn yw'r gyfraith a rhaid i chi eu dilyn hyd yn oed os yw'n golygu peidio â chyfarfod â ffrindiau neu deulu dros y Nadolig.

Os ydych chi, neu aelod o'ch swigen Nadolig, yn profi'n bositif am coronafeirws, neu'n datblygu symptomau coronafeirws, rhaid i bob aelod o swigen Nadolig hunanynysu fel pe baent yn aelodau o'r un aelwyd. Yn ogystal, gall hyn hefyd fod â goblygiadau hunanynysu ar gyfer yr aelwyd estynedig y gallech fod wedi’i gadael, neu yr ydych efallai’n bwriadu dychwelyd iddi.

Wrth benderfynu a ydych am ffurfio swigen Nadolig gydag eraill mae'n bwysig iawn eich bod yn sicrhau eich bod yn deall y risgiau y gallech eu hachosi i eraill, pa mor agored i niwed yw'r aelwyd y byddwch yn mynd iddi, a'r risgiau cysylltiedig i’r bobl yn eich aelwyd estynedig arferol ar ôl i'r trefniadau dros dro ddod i ben.  Bydd angen i chi feddwl yn ofalus am yr hyn y byddwch yn ei wneud os bydd yn rhaid i chi hunanynysu gyda'ch swigen Nadolig, neu os oes yn rhaid i chi hunanynysu neu’n datblygu symptomau pan fyddwch yn ôl yn eich aelwyd arferol.  Os oes gennych bobl sy’n fwy agored i niwed neu sy’n eithriadol o agored i niwed yn glinigol (er enghraifft, pobl sydd wedi bod yn gwarchod eu hunain o’r blaen) yn eich swigen Nadolig neu eich aelwyd barhaol/aelwyd estynedig, bydd angen i chi ystyried beth y gallai hyn ei olygu iddynt.

Os ydych yn eithriadol o agored i niwed

Gallwch barhau i ffurfio swigen Nadolig os ydych yn eithriadol o agored i niwed yn glinigol (h.y. rydych wedi bod yn gwarchod eich hun o’r blaen) ond mae'n golygu mwy o risgiau i chi. Byddwch yn lleihau eich risg o haint os byddwch yn cyfyngu ar gyswllt cymdeithasol â phobl nad ydych yn byw gyda nhw.

Mae ffurfio swigen Nadolig yn ddewis personol a dylid ei gydbwyso yn erbyn y risg gynyddol o haint. Os byddwch yn penderfynu ffurfio swigen Nadolig gallwch gymryd rhagofalon ychwanegol a nodir yn y Canllawiau ar gyfer Pobl sy’n Eithriadol o Agored i Niwed yn Glinigol adeg y Nadolig. Dylai aelodau eraill eich swigen fod yn ymwybodol o'ch risgiau cynyddol a bod yn fwy gwyliadwrus yn y dyddiau cyn i chi ddod at ei gilydd.

Os ydych yn breswylydd mewn cartref gofal

Dylai preswylwyr cartrefi gofal gael eu cefnogi gan y darparwr cartref gofal a gan eu teulu neu eu ffrindiau i sicrhau bod yr ymweliad neu’r cinio Nadolig yn ddiogel, os ydynt am wneud hyn, yn amodol ar anghenion preswylwyr eraill.  Fodd bynnag, bydd yr ymweliad yn cynyddu'r risg o ddod i gysylltiad â COVID-19 a gallai goblygiadau fod ynghlwm â hyn i’r preswylydd a phreswylwyr eraill y cartrefi gofal ar ôl cyfnod y Nadolig.

Mae mwy o risg i bobl mewn grŵp oedran hŷn neu'r rhai sy'n agored iawn i niwed yn glinigol gael haint COVID-19 yn ddifrifol. Felly, dim ond ar ôl ystyried y risgiau'n ofalus iawn y dylid cefnogi ymweliadau y tu allan i'r cartref gofal. Dylai'r penderfyniad a'r drafodaeth gynnwys y cartref gofal, y preswylydd a'i deulu bob amser. 

Os bydd achosion yn y cartref, ni ddylai ymweliadau ddigwydd.

Gweler y canllawiau ar ymweld â chartrefi gofal i gael rhagor o wybodaeth.

Teithio i weld eich swigen Nadolig

Ar 25 Rhagfyr, gallwch deithio unrhyw le yn y DU os oes angen i chi gwrdd ag aelwydydd eraill sy’n rhan o’ch swigen Nadolig ond bydd hyn wedi’i gyfyngu gan y ffaith bod rhaid i chi ddychwelyd adref ar Ddydd Nadolig. A bydd yn amodol hefyd ar y cyfyngiadau yn y rhannau eraill o’r DU.

Yn benodol, mae rhai ardaloedd, megis yr ardaloedd Haen 4 yn Lloegr, lle rydym yn deall nad oes hawl creu swigod Nadolig.

Mae hyn yn golygu y cewch deithio i rannau eraill o’r DU yn yr amgylchiadau canlynol:

  • mae hawl cwrdd ag eraill sy’n teithio o Gymru yn y lle rydych yn teithio iddo; ac
  • rydych yn gallu teithio adref erbyn diwedd 25 Rhagfyr.

Unwaith y cyrhaeddwch eich cyrchfan, dylech ddilyn y rheolau yno. Bydd gwahanol genhedloaed dy DU yn debygol o fod â gwahanol reolau ynghylch faint o bobl sy’n gallu creu swigen Nadolig.

Os ydych yn bwriadu teithio i Loegr, yr Alban neu Ogledd Iwerddon, dylech ddarllen canllawiau gan Loegr, yr Alban neu Ogledd Iwerddon cyn i chi deithio.

Bydd y llwybrau teithio’n brysurach nac arfer efallai. Cynlluniwch eicjh taith ac edrychwch i weld a oes amhariad cyn cychwyn o’ch cartref. Byd dhyn yn helpu i gadw pawb yn ddiogel wrth detihio dros y Nadolig. Dylech osgoi stopio heb fod angen yn ystod eich taith. Os oes modd, peidiwch â theithio ar drafnidiaeth gyhoeddus a pheidiwch â rhannu car gyda phobl sydd ddim yn byw gyda chi.

Os oes angen i chi deithio gyda'ch swigen Nadolig, ble bynnag yr ydych, dylech ddilyn canllawiau Teithio'n Ddiogel. Dylech wneud y canlynol:

  • gynllunio, ac osgoi'r llwybrau prysuraf, yn ogystal ag amseroedd prysur
  • cadw eich pellter pan fyddwch yn teithio, lle bo hynny'n bosibl
  • ymolchi neu ddiheintio eich dwylo'n rheolaidd
  • gwisgo gorchudd wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus yng Nghymru oni bai eich bod wedi'ch eithrio.

Gall rheolau gwahanol fod yn berthnasol yn Lloegr, yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Aros dros nos gyda’ch swigen Nadolig

Ni chewch aros dros nos gyda’ch swigen Naolig mwyach, ar Noswyl Nadolig nac ar Ddydd Nadolig. Onibai eu bod yn rhan o’ch swigen gefnogaeth sy’n bodoli eisoes.

Aros dros nos mewn llety gwyliau

Chewch chi ddim aros mewn gwesty neu fathau eraill o lety gwyliau fel llety rhentu gwyliau yn ystod cyfnod y Nadolig.

Ar ôl cwrdd â'ch swigen Nadolig

Bydd Cymru’n parhau ar lefel 4 ar ôl y Nadolig. Mae hyn yn golygu bod rhaid i bawb yng Nghymru aros gartref oni bai bod ganddynt esgus rhesymol dros adael. Ni chaniataie aelwydydd estynedig. Ni fydd hawl cwrdd ^phobl sydd ddim yn byw gyda chi. Cewch gwrdd â phobl sy’n byw gyda chi a’ch swigen gefnogaeth yn unig.

Dylai plant barhau i fynd i'r ysgol unwaith y byddant yn dychwelyd, lle bydd ysgolion yn ailagor.

Gall plant barhau i fynychu gofal plant dros gyfnod yr ŵyl, i'r Flwyddyn Newydd a thu hwnt.  Bydd lleoliadau gofal plant a gwaith chwarae yn parhau ar agor, er y gall fod rhai newidiadau i'w cyfnod gweithredu dros gyfnod yr ŵyl a dylech wirio hyn gyda'ch darparwr. Gallwch barhau i gael gofal plant anffurfiol gan deulu a ffrindiau.

Yn yr wythnosau ar ôl y Nadolig, gallwch fynd i'r gwaith os na allwch weithio gartref, ond dylech osgoi rhyngweithio cymdeithasol diangen. Mae unrhyw gynnydd mewn cysylltiad â phobl eraill yn cynyddu'r risg y byddwch yn dal neu'n lledaenu coronafeirws.